ბევრს სჯერა, რომ მენსტრუაციის დროს დაორსულება შეუძლებელია. ამიტომ ამ დღეებს ზოგჯერ „უსაფრთხოდ“ მიიჩნევენ და კონტრაცეფციას არ იყენებენ. ამ მცდარმა წარმოდგენამ შეიძლება დაუგეგმავი ორსულობის რისკი გაზარდოს.
ეს სტატია ვაგინალურ სექსს ეხება, რომლის დროსაც სპერმა შეიძლება საშოში მოხვდეს. ორსულობა შეიძლება სხვა სექსუალური აქტივობის შემდეგაც დადგეს, თუკი სპერმა საშოს შესასვლელთან ან საშოში მოხვდა.
► მოკლე პასუხი: მითია მოსაზრება, რომ მენსტრუაციის დროს დაორსულება შეუძლებელია. დაორსულების შანსი, როგორც წესი, უფრო დაბალია, ვიდრე ოვულაციის პერიოდში, მაგრამ ნულოვანი არ არის. სპერმატოზოიდები სხეულში რამდენიმე დღეს ძლებენ, ოვულაცია კი შეიძლება მოსალოდნელზე ადრე მოხდეს.
როგორ დგება ორსულობა?
ორსულობა შეიძლება დადგეს, თუ სპერმატოზოიდი კვერცხუჯრედს შეხვდა და გაანაყოფიერა. კვერცხუჯრედის გამოყოფას ოვულაცია ჰქვია. მენსტრუაციის პირველი დღე ახალი ციკლის დასაწყისია, მაგრამ ოვულაცია ყოველთვის ერთსა და იმავე დღეს არ ხდება. მისი დრო ერთი და იმავე ადამიანისთვისაც შეიძლება ციკლიდან ციკლამდე შეიცვალოს.
- იხილეთ აგრეთვე მენსტრუალური ციკლი — რა უნდა ვიცოდეთ?
მეან-გინეკოლოგთა ამერიკული კოლეჯის (ACOG) მიხედვით, სექსის შემდეგ სპერმატოზოიდები სხეულში ჩვეულებრივ დაახლოებით სამი დღე ცოცხლობენ, ზოგჯერ კი — ხუთ დღემდე. კვერცხუჯრედი ოვულაციის შემდეგ დაახლოებით 24 საათის განმავლობაში შეიძლება განაყოფიერდეს. ამიტომ სექსის დღესვე არ არის აუცილებელი ოვულაცია მოხდეს: განაყოფიერება შეიძლება რამდენიმე დღის შემდეგაც დადგეს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ოვულაციის დრო?
ოვულაცია ყველას ციკლის მე-14 დღეს არ აქვს. დაახლოებით 28-დღიან ციკლში ეს შეიძლება მართლაც ამ დროს მოხდეს, მაგრამ ციკლის ხანგრძლივობა და ოვულაციის დრო განსხვავდება. ამიტომ კალენდარში დღეების დათვლით ვერ დავადგენთ, რომ მენსტრუაციის რომელიმე დღე დაორსულებისგან ნამდვილად გვიცავს.
მაგალითად, თუ სექსი მენსტრუაციის ბოლო დღეს მოხდა და ოვულაცია მომდევნო ხუთ დღეში დადგა, სპერმატოზოიდები შეიძლება ჯერ კიდევ ცოცხლები იყვნენ და კვერცხუჯრედი გაანაყოფიერონ. არარეგულარული ციკლის შემთხვევაში ოვულაციის დროის გამოცნობა კიდევ უფრო რთულია. CDC-ის რეკომენდაციაში აღნიშნულია, რომ ციკლის პირველ შვიდ დღეში ოვულაცია ნაკლებად მოსალოდნელია. მაგრამ „ნაკლებად მოსალოდნელი“ არ ნიშნავს „შეუძლებელს“.
ყველა სისხლდენა მენსტრუაცია არ არის
მენსტრუაციებს შორის შეიძლება გამოვლინდეს მსუბუქი სისხლიანი გამონადენი ან სისხლდენა, რომელიც ზოგჯერ მენსტრუაციად აღიქმება. ACOG განმარტავს, რომ მენსტრუაციებს შორის სისხლდენას ან სისხლიან გამონადენს სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. თუ ასეთი სისხლდენა მენსტრუაციად ჩათვალეთ, შეიძლება შეცდომით იფიქროთ, რომ დაორსულების შანსი დაბალია.
► უჩვეულო ან განმეორებითი სისხლდენის შემთხვევაში მიმართეთ ჯანდაცვის სპეციალისტს.
გამოდევნის თუ არა მენსტრუალური სისხლი სპერმატოზოიდებს?
არა. მენსტრუალური სისხლი სპერმატოზოიდებს საიმედოდ ვერ „გამორეცხავს“. ისინი საშვილოსნოს ყელის გავლით გადაადგილდებიან მაშინაც, როცა მენსტრუაცია მიმდინარეობს. ამიტომ მენსტრუაცია კონტრაცეფციის მეთოდი არ არის.
ერთნაირია თუ არა რისკი მენსტრუაციის ყველა დღეს?
დაორსულების რისკი, როგორც წესი, მენსტრუაციის პირველ დღეებში უფრო დაბალია, ვიდრე ნაყოფიერ პერიოდში. სისხლდენის ბოლო დღეებში რისკი შეიძლება გაიზარდოს, თუ ოვულაცია ადრეულად ხდება.
ყველასთვის ერთიანი პროცენტული მაჩვენებელი არ არსებობს, რადგან ციკლის დრო, სპერმატოზოიდების სიცოცხლისუნარიანობა და სისხლდენის მიზეზი სხვადასხვა ადამიანში განსხვავებულია.
შეუძლია თუ არა მენსტრუაციის მონიტორინგის აპლიკაციას „უსაფრთხო დღეების“ განსაზღვრა?
აპლიკაცია მენსტრუაციის თარიღების აღრიცხვაში დაგეხმარებათ, მაგრამ ოვულაციის დღეს ზუსტად ვერ გეტყვით, განსაკუთრებით თუ ციკლი არარეგულარულია. ამიტომ აპლიკაციის მიერ მონიშნული „უსაფრთხო დღეები“ დაორსულებისგან გარანტირებული დაცვა არ არის. ციკლზე დაკვირვება მხოლოდ კალენდარში დღეების მონიშვნას არ გულისხმობს; ორსულობისგან თავის დასაცავად ამ მეთოდის წესების ცოდნა და სწორად დაცვაა საჭირო.
მენსტრუაციის დროსაც მნიშვნელოვანია დაცვა
თუ ორსულობა არ გსურთ, გამოიყენეთ კონტრაცეფციის საიმედო მეთოდი იმის მიუხედავად, მიმდინარეობს თუ არა მენსტრუაცია. პრეზერვატივი ხელს უწყობს როგორც ორსულობის, ისე მრავალი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის რისკის შემცირებას; კონტრაცეფციის სხვა მეთოდები შეიძლება ორსულობის თავიდან აცილებაში დაგეხმაროთ, თუმცა სგგი-ისგან არ დაგიცავთ.
როგორ მოვიქცეთ, თუ დაუცველი სექსი უკვე გვქონდა?
გადაუდებელ კონტრაცეფციას შეუძლია ორსულობის შანსი შეამციროს, თუ სექსის დროს კონტრაცეფცია არ გამოგიყენებიათ ან მეთოდმა ვერ იმუშავა (მაგალითად, პრეზერვატივი გაიხა). ზოგი მეთოდი დაუცველი სექსიდან სამ დღემდე გამოიყენება, ზოგი კი — ხუთ დღემდე. რაც უფრო ადრე მიმართავთ ფარმაცევტს ან ჯანდაცვის სპეციალისტს, მით მეტი არჩევანი გექნებათ.
ორსულობის ტესტების უმეტესობა სანდოა მენსტრუაციის გადაცდენის პირველი დღიდან. თუ მომდევნო მენსტრუაციის თარიღის განსაზღვრა რთულია, NHS-ის რეკომენდაციით, ტესტი დაუცველი სექსის ბოლო შემთხვევიდან სულ მცირე 21 დღის შემდეგ უნდა ჩაიტაროთ.
► მთავარი დასკვნა: მენსტრუალური სისხლდენა „უსაფრთხო დღის“ გარანტია არ არის. თუკი ორსულობა არ გსურთ, კონტრაცეფცია გამოიყენეთ მენსტრუალური ციკლის დღის მიუხედავად.
წყაროები:
- American College of Obstetricians and Gynecologists — Fertility Awareness-Based Methods of Family Planning
- American College of Obstetricians and Gynecologists — Abnormal Uterine Bleeding
- CDC — U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use
- CDC — Emergency Contraception
- NHS — Emergency contraception
- NHS — Doing a pregnancy test