კლიტორი — ანატომია, სიამოვნება და ისტორიული უგულებელყოფა

ChatGPT

► შენიშვნა: სტატიის ფარგლებში მდედრობითი სქესის ადამიანების აღსანიშნავად სიმარტივისთვის გამოყენებულია სიტყვა „ქალი“. ეს ემსახურება მხოლოდ დაბადებისას მინიჭებული (ბიოლოგიური) სქესის აღნიშვნას და არა — გენდერული იდენტობის. ჩვენ ვაღიარებთ და პატივს ვცემთ გენდერული იდენტობების მრავალფეროვნებასა და სიმდიდრეს.

კლიტორი ქალის სასქესო ორგანოა, რომლის მთავარი ცნობილი ფუნქცია სექსუალური სიამოვნებაა. მას ხშირად პატარა, მგრძნობიარე წერტილად წარმოიდგენენ ვულვის (გარეთა სასქესო ორგანოების) ზედა მხარეს. სინამდვილეში ის, რაც გარედან ჩანს, მხოლოდ მისი პატარა თავია. კლიტორის უდიდესი ნაწილი სხეულის შიგნით მდებარეობს და ნაწილობრივ გარს აკრავს შარდსადენს (მილს, რომლითაც შარდი სხეულიდან გამოიყოფა) და საშოს შესასვლელს.

თუ ეს თქვენთვის ახალი ინფორმაციაა, მარტო არ ხართ. ბრიტანეთში ჩატარებულ 2019 წლის გამოკითხვაში დაახლოებით ათიდან სამმა ადამიანმა ვულვის სქემაზე კლიტორი სწორად ვერ მონიშნა. მისი შიდა აგებულება კიდევ უფრო ნაკლებადაა ცნობილი, მათ შორის, ჯანდაცვის ზოგიერთი სპეციალისტისთვისაც კი. როცა ირლანდიის ერთ-ერთი სამშობიარო სახლის მკვლევრებმა 50 ადამიანს — ექიმებს, ბებიაქალებსა და სტუდენტებს — კლიტორის მოდელი აჩვენეს, მათგან ვერცერთმა ვერ დაასახელა მისი ხუთივე ნაწილი, ზოგმა კი მოდელში კლიტორი საერთოდ ვერ ამოიცნო. მკვლევრებმა ეს სამედიცინო განათლებაში არსებულ ხარვეზებს დაუკავშირეს.

► ცოდნის ეს ხარვეზები პირად მარცხს არ ნიშნავს. საუკუნეების განმავლობაში მედიცინა კლიტორს ხან აღწერდა, ხან უგულებელყოფდა, შემდეგ კი ხელახლა აღმოაჩენდა. კლიტორის სრული აგებულების დეტალური თანამედროვე კვლევები მხოლოდ 1990-იანების ბოლოს და 2000-იანების დასაწყისში გამოქვეყნდა.

ამ სტატიაში განვიხილავთ, რა ნაწილებისგან შედგება კლიტორი, როგორ იცვლება ის აღგზნებისას, რას ამბობს კვლევები კლიტორის სტიმულაციისა და ორგაზმის შესახებ, რატომ რჩებოდა ეს მნიშვნელოვანი ორგანო ამდენ ხანს ყურადღების მიღმა და როგორ მოვუაროთ მას.

კლიტორის აგებულება

კლიტორი შეგვიძლია ხუთ ძირითად ნაწილად დავყოთ. ორი მათგანი — თავი და ჩუჩა — ხილულია. დანარჩენი სამი — სხეული, ფეხები და ბოლქვები — შიგნით მდებარეობს და გარედან არ ჩანს. ყველა ნაწილის ჩათვლით კლიტორის მთლიანი ზომა დაახლოებით 9-11 სანტიმეტრია.

ხილული ნაწილები

კლიტორის თავი მომრგვალებული წვეროა ვულვის ზედა მხარეს — იქ, სადაც მცირე სასქესო ბაგეები (საშოს შესასვლელის გარშემო კანის შიდა ნაკეცები) ერთმანეთს უერთდება. ის პატარაა: 2024 წლის მიმოხილვის მიხედვით, მისი სიგრძე საშუალოდ დაახლოებით 6 მილიმეტრია, სიგანე კი — 5 მილიმეტრი.

კლიტორის თავი ძალიან მგრძნობიარეცაა. მას ორი ნერვი უკავშირდება. 2023 წლის კვლევამ ერთ-ერთ მათგანში ნერვული ბოჭკოები დაითვალა და, მიღებული რიცხვის გაორმაგებით, ორივე ნერვში ბოჭკოების საერთო რაოდენობა დაახლოებით 10 000-ად შეაფასა. კვლევა მცირე იყო, ქსოვილის მხოლოდ ხუთი ნიმუშით, და მკვლევრები ფიქრობენ, რომ ეს ციფრი რეალურზე ნაკლებია. მიუხედავად ამისა, ეს ადამიანებში ასეთი ბოჭკოების პირველი დათვლა იყო: ხშირად გამეორებული მტკიცება „8 000 ნერვული დაბოლოების“ შესახებ არცერთ დათვლას არ ეფუძნებოდა.

კლიტორის ჩუჩა კანის ნაკეცია, რომელიც კლიტორის თავს ფარავს და იცავს. ის იქ წარმოიქმნება, სადაც მცირე სასქესო ბაგეები კლიტორის თავის ზემოთ ერთმანეთს უერთდება. ადამიანებს შორის განსხვავდება ის, თუ რამდენად ფარავს ჩუჩა კლიტორის თავს.

შიდა ნაწილები

კლიტორის თავიდან მისი სხეული კანქვეშ ზემოთ, ბოქვენის ძვლისკენ მიემართება. მისი სიგრძე საშუალოდ 2,5 სანტიმეტრია. შემდეგ ის იღუნება და ორ ფეხად იყოფა. თითოეული ფეხი დაახლოებით 5 სანტიმეტრი სიგრძისაა. ფეხები ბოქვენის ძვლებს თითო მხარეს მიუყვება და თავდაყირა V ასოს ფორმას ქმნის. ორი ბოლქვი, რომელთა სიგრძეც ასევე საშუალოდ დაახლოებით 5 სანტიმეტრია, შარდსადენისა და საშოს შესასვლელის ორივე მხარეს მდებარეობს და საშოს ქვედა ნაწილის გვერდით კედლებს ეკვრის.

კლიტორის 3D მოდელის წყარო: Odile Fillod & Philippe Cosentino, CC BY-NC-SA. ადაპტირებულია მედია აპრილის მიერ. ვულვის სქემა და ინფოგრაფიკი: მედია აპრილი

სხეული, ფეხები და ბოლქვები ერექციული ქსოვილისგან შედგება. ეს ღრუბლისებრი ქსოვილია, რომელიც აღგზნებისას სისხლით ივსება.

ბოლქვები და კლიტორის ფესვი (ადგილი, სადაც სხეული ფეხებად იყოფა) შარდსადენთან და საშოს ქვედა ნაწილთან ძალიან ახლოს მდებარეობს. ამიტომ მკვლევრები კლიტორს, შარდსადენსა და საშოს ერთ, მჭიდროდ დაკავშირებულ კომპლექსად აღწერენ. ეს, შესაძლოა, ნაწილობრივ ხსნიდეს, რატომ შეიძლება კლიტორის სტიმულაცია არა მხოლოდ მის თავზე, არამედ საშოს შესასვლელის გარშემო შეხებითაც.

კლიტორის ერთი „ნორმალური“ ზომა არ არსებობს

ზემოთ მოყვანილი ციფრები საშუალო მაჩვენებლებია და არა — „ნორმა“. კლიტორის თითოეული ნაწილის ზომა ადამიანებს შორის ძალიან განსხვავდება. ლონდონში ჩატარებულმა კვლევამ, რომელმაც 50 ქალის სასქესო ორგანოები გაზომა, დაადგინა, რომ ყველა პარამეტრი ქალებს შორის ფართოდ მერყეობდა. ზომები სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად არ იყო დაკავშირებული ასაკთან, ეთნიკურ წარმომავლობასთან, მშობიარობასთან, ჰორმონული პრეპარატების მიღებასთან ან წარსულ სექსუალურ გამოცდილებასთან.

► კლიტორის ზომისა და გარეგნობის განსხვავებები ადამიანის სხეულის ბუნებრივი მრავალფეროვნების ნაწილია.

აღგზნება და ორგაზმი

რა ხდება აღგზნებისას?

აღგზნებისას მენჯის არეში სისხლის მიდინება მატულობს. კლიტორის ერექციული ქსოვილი (სხეული, ფეხები და ბოლქვები) სისხლით ივსება და მოცულობაში იზრდება, სასქესო ბაგეები დიდდება, საშო კი ტენიანდება. ეს ტენიანობა ძირითადად საშოს კედლებიდან გამოჟონილი სითხეა, რომელიც მათი სისხლძარღვების ავსებისას გამოიყოფა, და არა — საშოს შიგნით მდებარე ჯირკვლების გამონაყოფი.

აღგზნების ზრდასთან ერთად კლიტორის თავი ხშირად ჩუჩის ქვეშ იმალება. ბევრს კლიტორის თავზე პირდაპირი შეხება ზედმეტად ინტენსიურად ეჩვენება და მის გარშემო შეხება ურჩევნია, ზოგს კი სწორედ პირდაპირი შეხება სიამოვნებს — ორივე შემთხვევა გავრცელებულია.

აღსანიშნავია, რომ სხეულის რეაქცია და აღგზნების შეგრძნება ყოველთვის ერთმანეთს არ ემთხვევა. 2010 წლის მიმოხილვამ აჩვენა, რომ ქალებში სასქესო ორგანოების რეაქცია და აღგზნების ის დონე, რომელსაც ისინი თავად აღნიშნავდნენ, ერთმანეთთან მხოლოდ სუსტად იყო დაკავშირებული. სასქესო ორგანოების ისეთი რეაქციები, როგორიცაა გადიდება ან ტენიანობა, თავისთავად სექსის სურვილის ნიშანი არ არის, მათი არარსებობა კი არ ნიშნავს, რომ ადამიანი აღგზნებული არ არის.

► სხეულის რეაქცია შეიძლება ტენიანობა ან ორგაზმი იყოს იმ სექსის დროსაც კი, რომელიც ადამიანს არ სურს. ასეთი რეაქცია არასოდეს ნიშნავს, რომ ადამიანი დათანხმდა.

რას ამბობს კვლევები ორგაზმის შესახებ?

2018 წლის კვლევამ აშშ-ში 18-94 წლის 1 055 ქალი გამოკითხა. მათ, ვისაც ოდესმე ჰქონია ვაგინალური სექსი (როცა პენისი საშოში შედის), ჰკითხეს, როგორ აღწევენ ორგაზმს ამ დროს. მათი პასუხები რამდენიმე ცალკეულ ჯგუფად დაიყო:

  • მესამედზე მეტმა (37%) თქვა, რომ პენეტრაციისას ორგაზმისთვის კლიტორის სტიმულაცია სჭირდება;
  • კიდევ მესამედმა (36%) თქვა, რომ ორგაზმისთვის პენეტრაციაც საკმარისია, მაგრამ კლიტორის სტიმულაციით ორგაზმი უკეთესია;
  • დაახლოებით ხუთიდან ერთისთვის (18%) საკმარისია მხოლოდ პენეტრაცია;
  • დარჩენილი 9%-დან 7,5%-ს ამ დროს ორგაზმი არ აქვს, დანარჩენებმა კი სხვა ვარიანტი აღწერეს, მაგალითად, კლიტორის სტიმულაცია პენეტრაციამდე.

სხვა სიტყვებით, ქალების ნახევარზე ცოტა მეტმა (54%) თქვა, რომ შეუძლია ორგაზმს მხოლოდ პენეტრაციით მიაღწიოს, თუმცა მათგან ორ მესამედს მიაჩნდა, რომ კლიტორის სტიმულაცია ორგაზმს მაინც აუმჯობესებს. საერთო ჯამში, თითქმის ოთხიდან სამი ქალისთვის (73%) კლიტორის სტიმულაცია ან აუცილებელი იყო, ან ორგაზმს აუმჯობესებდა. ეს კვლევა აშშ-ში ჩატარდა და მხოლოდ ვაგინალურ პენეტრაციას ეხებოდა, ამიტომ ის სექსის სხვა ფორმებს არ აღწერს.

► კლიტორის სტიმულაციის საჭიროება ხშირია და ეს არ ნიშნავს, რომ რამე პრობლემა გაქვთ.

წყარო: Herbenick et al., 2018 — აშშ-ის 18-94 წლის 1 055 ქალის რეპრეზენტაციული გამოკითხვა; ციფრები ეხება ვაგინალური პენეტრაციის გამოცდილების მქონე ქალებს და დამრგვალებულია. ინფოგრაფიკი: მედია აპრილი.

რატომ არის მცდარი ორგაზმის დაყოფა „ვაგინალურად“ და „კლიტორულად“?

მე-20 საუკუნის დიდი ნაწილის განმავლობაში ორგაზმს ხშირად „კლიტორულ“ და „ვაგინალურ“ ტიპებად ყოფდნენ, ვაგინალურს კი უფრო „მომწიფებულად“ მიიჩნევდნენ. ზემოთ აღწერილი ანატომიის გათვალისწინებით, ამ დაყოფის გამართლება ძნელია. ბოლქვები საშოს გვერდით კედლებს ეკვრის, კლიტორის ფესვი კი უშუალოდ საშოს წინა კედლის ზემოთ მდებარეობს, ხოლო მასა და კედელს შორის შარდსადენი გადის. ერთ კვლევაში, რომელშიც ულტრაბგერით ერთი წყვილი შეისწავლეს, პენისი საშოს წინა კედელზე დაწოლით კლიტორის ფესვს ჭიმავდა. ასეთ მონაცემებზე დაყრდნობით, მკვლევრები კლიტორს, შარდსადენსა და საშოს წინა კედელს ერთ, ურთიერთდაკავშირებულ არედ აღწერენ, რომლის სტიმულაციამაც პენეტრაციისას შეიძლება ორგაზმი გამოიწვიოს.

იგივე ანატომია ე.წ. „G-წერტილის“ შესახებ დავის ახსნაშიც გვეხმარება. ბევრი ადამიანი საშოს წინა კედელს, შესასვლელთან ახლოს, განსაკუთრებით მგრძნობიარედ აღიქვამს, და კვლევებიც მიუთითებს, რომ ეს საშოს ყველაზე მგრძნობიარე არეა. თუმცა იქ ცალკე სტრუქტურა — რაიმე განსაკუთრებული „წერტილი“ — ვერ აღმოაჩინეს. ზოგი მკვლევარი ფიქრობს, რომ ამ არეში შეგრძნებებს მის გარშემო მდებარე ქსოვილები იწვევს, მათ შორის, კლიტორის შიდა ნაწილები, რომლებიც საშოს კედლის გავლით სტიმულირდება.

რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში?

კლიტორზე შეხების ერთი სწორი გზა არ არსებობს. 2018 წლის იმავე კვლევაში ქალებმა ძალიან განსხვავებული პასუხები გასცეს კითხვებზე, სად მოსწონთ შეხება, რა ძალის დაწოლაა სასიამოვნო და როგორი მოძრაობები და რიტმი სიამოვნებთ. ისიც, რაც სასიამოვნოა, შეიძლება აღგზნების ზრდასთან ერთად შეიცვალოს.

პენეტრაციის დროსაც შეიძლება კლიტორი უფრო პირდაპირ იყოს ჩართული. 2021 წლის კვლევამ, რომელშიც 3017 ქალი გამოიკითხა, აღწერა ოთხი ტექნიკა, რომლებსაც ქალები იყენებენ პენეტრაციისას მეტი სიამოვნების მისაღებად:

  • კუთხის შეცვლა (88%) — თეძოების მოძრაობით იცვლება, საშოს რომელ ადგილს ეხახუნება პენისი ან სექს-სათამაშო;
  • არაღრმა პენეტრაცია (84%) — პენეტრაცია საშოს შესასვლელთან, მცირე სიღრმეზე;
  • რწევა (76%) — შიგნით-გარეთ მოძრაობის ნაცვლად, პენისი ან სათამაშო ღრმად რჩება საშოში და მოძრაობა ისე ხდება, რომ მისი ფუძე კლიტორს ეხახუნოს;
  • შეთავსება (70%) — კლიტორზე ხელით ან სათამაშოთი შეხება პენეტრაციის დროს.

თითოეული მათგანი ზემოთ აღწერილი ანატომიით აიხსნება: რწევა და შეთავსება კლიტორის ხილულ ნაწილს პირდაპირ ასტიმულირებს; კუთხის შეცვლა განსაზღვრავს, საშოს შიგნით რომელ ადგილს აწვება პენისი ან სათამაშო; არაღრმა პენეტრაცია კი შესასვლელის გარშემო მგრძნობიარე არეს ასტიმულირებს.

► რადგან ის, რაც ადამიანებს სიამოვნებთ, ასე განსხვავდება, მნიშვნელოვანია, რომ მარტომ ან პარტნიორთან ერთად აღმოაჩინოთ, რა მოგწონთ და ამაზე ისაუბროთ არა მხოლოდ სიტყვით, არამედ ჩვენებითაც.

რატომ რჩებოდა კლიტორი ისტორიულად ყურადღების მიღმა?

მედია აპრილი

კლიტორის შესახებ სამედიცინო ცოდნა სწორხაზოვნად არ ვითარდებოდა. ბერძენმა, სპარსმა და არაბმა სამედიცინო ავტორებმა მის შესახებ იცოდნენ რენესანსის ეპოქის ანატომებზე დიდი ხნით ადრე, მაგრამ მის ფუნქციას არასწორად იგებდნენ. 1559 წელს იტალიელმა ანატომმა, რეალდო კოლომბომ განაცხადა, რომ კლიტორი მან „აღმოაჩინა“. 2010 წლის ისტორიულმა მიმოხილვამ დაასკვნა, რომ ეს მტკიცება უსაფუძვლო იყო, თუმცა კოლომბომ მართლაც ხაზი გაუსვა კლიტორის როლს სექსუალურ სიამოვნებაში.

1844 წელს გერმანელმა ანატომმა გეორგ ლუდვიგ კობელტმა კლიტორისა და მისი ერექციული ქსოვილის დეტალური აღწერა გამოაქვეყნა. როცა ავსტრალიელმა უროლოგმა ჰელენ ო’კონელმა და მისმა კოლეგებმა 2005 წელს კლიტორის ანატომიის კვლევის ისტორია მიმოიხილეს, კობელტის ნაშრომს „უაღრესად ამომწურავი და ზუსტი აღწერა“ უწოდეს და დაასკვნეს, რომ თანამედროვე კვლევებს მისთვის მხოლოდ ცოტა რამ შეუმატებიათ. იმავე მიმოხილვის თანახმად, 2005 წელსაც კი სახელმძღვანელოებში კლიტორის ტიპური აღწერა საკმარისად დეტალური არ იყო, უზუსტობებს შეიცავდა და მას ბრტყელ სტრუქტურად გამოსახავდა.

თავისი როლი იდეებმაც ითამაშა. 1905 წელს ზიგმუნდ ფროიდმა დაწერა, რომ გოგოების მომწიფებასთან ერთად სექსუალური მგრძნობელობა კლიტორიდან საშოში უნდა გადავიდეს. მოგვიანებით ეს იდეა ფართოდ გავრცელდა რწმენის სახით, რომ „კლიტორული“ ორგაზმი მოუმწიფებელია, „ვაგინალური“ კი — მომწიფებული. ამ რწმენის გამო ქალებს, რომლებსაც კლიტორის სტიმულაცია სჭირდებოდათ, შესაძლოა ჰგონებოდათ, რომ მათ რაღაც პრობლემა ჰქონდათ.

მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში ვითარების შეცვლა დაიწყო. 1966 წელს სექსუალობის მკვლევრებმა, უილიამ მასტერსმა და ვირჯინია ჯონსონმა აღნიშნეს, რომ ორგაზმი ფიზიოლოგიურად ერთნაირია, კლიტორის სტიმულაციით იქნება ის გამოწვეული თუ საშოს სტიმულაციით. 1970 წელს ფემინისტი ავტორი ენ კოდტი ამ კვლევას დაეყრდნო თავის ესეში „ვაგინალური ორგაზმის მითი“ და ამტკიცებდა, რომ ქალების ორგაზმის ცენტრი კლიტორია და არა — საშო.

1998 და 2005 წლებში ო’კონელმა და მისმა კოლეგებმა ანატომიური გაკვეთისა და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის გამოყენებით კლიტორის სრული აგებულება თანამედროვე მედიცინისთვის აღწერეს. 2016 წელს ფრანგმა მკვლევარმა ოდილ ფიიომ და ბუნებისმეტყველების მასწავლებელმა ფილიპ კოზენტინომ სექსუალური განათლებისთვის კლიტორის ბუნებრივი ზომის 3D მოდელი შექმნეს და უფასოდ გაავრცელეს — სწორედ ეს მოდელია გამოყენებული ჩვენს ზემოთ მოცემულ ილუსტრაციაშიც. კლიტორის ნერვული ბოჭკოების პირველი დათვლა კი მხოლოდ 2023 წელს გამოქვეყნდა.

ეს დაგვიანება ნაწილობრივ გენდერულ ნორმებს უკავშირდება. საუკუნეების განმავლობაში მედიცინაში ძირითადად კაცები მუშაობდნენ და წერდნენ, ამოსავალ წერტილად კი კაცის სხეული მიიჩნეოდა. მე-20 საუკუნის ანატომიის სახელმძღვანელოებში კლიტორს ხშირად მხოლოდ მოკლედ ან საერთოდ არ ახსენებდნენ, პენისს კი დეტალურად, ილუსტრაციებით აღწერდნენ. ქალის სხეულს ძირითადად რეპროდუქციის კუთხით სწავლობდნენ. პროფესორ კეროლაინ დე კოსტას აზრით, კლიტორი ნაწილობრივ იმიტომაც დარჩა ჩრდილში, რომ ის არც ჩასახვაში მონაწილეობს და არც შარდის გამოყოფაში. ქალის სექსუალურ სიამოვნებას კი ხშირად კაცის სიამოვნებაზე ნაკლებ მნიშვნელოვნად ან ტაბუდ მიიჩნევდნენ.

კლიტორის ასეთი ისტორიული უგულებელყოფა დღესაც საგრძნობია. ის ნაწილობრივ ხსნის, რატომ იცის ამდენმა ადამიანმა, მათ შორის, ჯანდაცვის ზოგიერთმა სპეციალისტმაც ასე ცოტა კლიტორის შესახებ და რატომ შემორჩა „ვაგინალური ორგაზმის“ მითი ასე დიდხანს. კლიტორის სრული ანატომიის ცოდნა მხოლოდ ფაქტებს არ ეხება: მას შეუძლია შეცვალოს, რას ელიან ადამიანები სექსისგან, როგორ საუბრობენ მასზე პარტნიორებთან და ფიქრობენ თუ არა, რომ რაღაც რიგზე ვერ არის, როცა მათი გამოცდილება ძველ მითებს არ ემთხვევა.

როგორ მოვუაროთ კლიტორს?

კლიტორს სპეციალური საწმენდი საშუალებები არ სჭირდება. საკმარისია ვულვის ყოველდღიური დაბანა ნელთბილი წყლით. თუ საპონს იყენებთ, ამერიკის მეან-გინეკოლოგთა კოლეჯი გირჩევთ, აირჩიოთ უბრალო, უსურნელო საპონი, ხოლო თუ ვულვის შიდა უბნები გაღიზიანდება, მათზე საპნის გამოყენება საერთოდ შეწყვიტოთ.

რაც შეეხება კლიტორის ჩუჩას, მის გარშემო ნაკეცებს შორის ფრთხილად დაიბანეთ, ოღონდ ჩუჩა ძალით უკან არ გადაწიოთ. რეგულარული ფრთხილი დაბანა ასევე ხელს უშლის ჩუჩის ქვეშ გამონაყოფის დაგროვებას.

გასათვალისწინებელია, რომ არომატიზებულმა საპნებმა და შხაპის გელებმა შეიძლება გააღიზიანოს ვულვის ნაზი კანი, კლიტორის ან ჩუჩის ქავილი კი შეიძლება იყოს ალერგიული რეაქცია ჰიგიენურ საშუალებებზე, ლუბრიკანტებზე ან პრეზერვატივებზე.

► გახსოვდეთ: საშოს შიგნით დაბანა საჭირო არ არის — სხეული მას ბუნებრივად წმენდს, ხოლო ე.წ. „საშოს გამორეცხვამ“ შეიძლება მისი დამცავი ბაქტერიები გააქროს.

თუ გაწუხებთ ტკივილი, შეხებისას მტკივნეულობა, ქავილი ან ამჩნევთ, რომ კლიტორის შეგრძნება თუ გარეგნობა შეიცვალა, მიმართეთ გინეკოლოგს. ამის გამომწვევ მიზეზებს შორის შეიძლება იყოს ინფექციები, მაგალითად, კანდიდოზი (სოკოვანი ინფექცია), ან სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები, რომელთა მკურნალობაც შესაძლებელია.

რაც შეეხება კლიტორის ხანგრძლივ ტკივილს, რომელსაც კლიტოროდინია ეწოდება, მას სხვადასხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს, შეხორცებებიდან დაწყებული (როცა ჩუჩა კლიტორის თავს ეწებება), ნერვული პრობლემებით დამთავრებული, და სპეციალისტებს მისი მკურნალობის რამდენიმე გზა აქვთ.

► გახსოვდეთ: სექსის ან მასტურბაციის დროს ტკივილის მოთმენა საჭირო არ არის.

წყაროები: