ეს კრებული, ალბათ, უფრო იმის შესახებაა, თუ როგორი დაღი დატოვა საბჭოთა რეპრესიებმა ადამიანებზე; რომ მისგან მიყენებული ჭრილობები შეიძლება დღემდე მოუშუშებელი იყოს.
ასე ახასიათებს თამთა მელაშვილი თავის მორიგ წიგნს — “არარატი, კაბა” — რომელიც ახლახან სულაკაურის გამომცემლობამ დაბეჭდა. მის შეძენას მკითხველი 30 ოქტომბრიდან თბილისის წიგნის დღეებზე შეძლებს.
სამი რომანის ავტორმა და არაერთი ლიტერატურული პრემიის, მათ შორის, საბას მფლობელმა მწერალმა მედია აპრილთან ახალ კრებულზე ისაუბრა. წიგნი ჟანრობრივად განსხვავებულ, თუმცა, ისეთ ტექსტებს აერთიანებს, რომლებსაც საერთო სათქმელი აქვს — ორივე მათგანი საბჭოთა რეპრესიებზეა.
თამთა გვიყვება, რომ “კაბა” პიესაა, რომელიც ორი წლის წინ დაწერა, ხოლო “არარატი” ვრცელი მოთხრობაა და მასზე ზამთარში ორი თვის განმავლობაში მუშაობდა.
“შემიძლია ვთქვა, რომ ცალი ხელით დაწერილი ტექსტია. წინა წლის დეკემბერში ხელზე ოპერაცია გავიკეთე და მისი გამოყენება თვეები მქონდა შეზღუდული. ეტყობა, დანაკარგის შესაძლებლობის პირისპირ რომ დგები, შეზღუდვის მიუხედავად, იმის კეთებას იწყებ, რაც ყველზე მეტად გინდა და გჭირდება. ასე რომ, დაუგეგმავად დავწერე, თუმცა თან ბევრი ვიფიქრე. ცალი ხელით ბეჭდვისას ფიქრისთვის მეტი დრო გაქვს აშკარად ადამიანს”, — ამბობს ავტორი.
იხსენებს, რომ მოგვიანებით, მოთხრობა მისმა მეგობრებმა, ლიზა ფირცხალავამ და ასია დარბინიანმა წაიკითხეს.
“ლიზამ თავისი ინიციატივით გააკეთა უმშვენიერესი ილუსტრაციები და ასიას იდეა გაუჩნდა, რომ რადგან თემატურად, ორივე ტექსტი ერთმანეთთან იკვეთება, კრებულზე მეფიქრა. მიხარია, რომ ჩემს გამომცემელს მოეწონა ეს იდეა”.
თამთას თქმით, კრებული სომხურ გამომცემლობასაც მოეწონა და მას მალე სომხურ ენაზეც თარგმნიან — მთარგმნელი ასია დარბინიანი იქნება.
“არარატი თანამედროვეობაზეა” — გვეუბნება ავტორი და იმ პერსონაჟებზეც გვიყვება, რომლებსაც მკითხველი ამ ტექსტში გაიცნობს. აღნიშნავს, რომ ამ მოთხრობის გმირებს რეალური პროტოტიპები არ ჰყავთ.
“მე არ მყოლია რეპრესირებული ბებია. ჩემი წინაპრებიდან ერთადერთი — დიდი ბაბუა გააკულაკეს. თუმცა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ საბჭოთა ტერორის თემა არ მაინტერესებს, ან შორს ვგრძნობ თავს ამ ყველაფრისგან, განსაკუთრებით ახლა, ამ დროში”.
რაც შეეხება კრებულის მეორე ტექსტს — “კაბა” — მწერლის ცნობით, ის მინადორა ორჯონიკიძეზეა (საქართველოს პირველი პარლამენტარი ქალებიდან ერთ-ერთი). იხსენებს, რომ წერისას სრულად მის ბიოგრაფიას მიჰყვა, თუმცა ამბავი მთლიანად მხატვრული ინტერპრეტაციაა.
“მინადორა ორჯონიკიძემ მხოლოდ სამი წელი იცხოვრა დამოუკიდებელ საქართველოში, მაგრამ თავისი ანტისაბჭოთა ცხოვრებით, ის ქვეყნის ისტორიას ეკუთვნის და არც არასდროს ამოიშლება საქართველოს წარსულიდან”.
თამთა მელაშვილი საბჭოთა რეპრესიების საკითხს 2014 წლიდან იკვლევს. რომანის დაწერა ქალთა გულაგზე სურდა, თუმცა, როგორც თავად გვეუბნება, ამას, ალბათ, ვეღარასდროს შეძლებს. დაგროვილმა ცოდნამ კი, საშუალება მისცა, ამ თემის გარშემო წეროს: “ჯერ ვერ ჩამოვშორდი, არა მგონია, ამ ახალმა დროებამ ჩამოშორების საშუალება მომცეს“.
თამთა მელაშვილის შემოქმედებაში ქალ პერსონაჟებსა და მათ გამოცდილებაზე საუბარს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. არც ახალი ნამუშევარია გამონაკლისი. კრებულში ავტორი ისევ უბრუნდება პატრიარქალური წნეხის, ავტონომიისა და სხეულებრივი გამოცდილების თემებს. თუმცა გვეუბნება იმასაც, რომ ამ წიგნის ქალ პერსონაჟებს წინა ტექსტების გმირებთან საერთო არაფერი აქვთ.
“ყოველთვის ვცდილობ, თემები და პერსონაჟები ვცვალო, რადგან ასე უფრო მეტი შემოქმედებითი სიამოვნება მაქვს, თუმცა, არ გამოვრიცხავ, რომ არის ცოტა “მოუნელებელი” შრეები, სადაც გაცნობიერებულად ვიცი კიდეც, რომ ვმეორდები. მგონი, ამისგან არცერთი მწერალი არაა დაზღვეული”, — ხაზს უსვამს ავტორი.
თამთა ახლა მორიგ რომანს წერს, რომელიც საბჭოთა ქალების გამოცდილებაზე გვიყვება — ტექსტზე მუშაობას, სავარაუდოდ, მომავალ წელს დაასრულებს.
- გაიგე მეტი თამთა მელაშვილის შესახებ მედია აპრილის სტატიაში: “თავისუფალ სიტყვაში ამოვიზარდე” — თამთა მელაშვილის ბრძოლა წერის უფლებისთვის