“მე ვარ სელენა ბუხაიძე — წარმოშობით ქუთაისიდან, თუმცა უკვე მეხუთე წელია ვცხოვრობ ბრიუსელში. მამით ვარ ქუთაისელი, დედით — ვანელი. ყველაფრით ვგავარ დედის მხარეს, განსაკუთრებით ჩემი ენით და ჩემი იუმორით” — ასე იწყებს საკუთარი თავის წარდგენას სელენა და მერე სიცილით ამატებს: “არა, ახლა ვიტყუები, ვანელები დიდად იუმორით არ გამეირჩევიან. იუმორით ვგავარ ქუთაისლებს და წყევლით ვგავარ ვანელებს”.
იმერული იუმორი, პირდაპირობა და ქართველი ტრანსი ქალის ყოველდღიურობა ბრიუსელში — ასე იცნობენ მას TikTok-ის მომხმარებლები.
თუმცა მანამ, სანამ სოციალურ ქსელებში გამოჩნდებოდა და ბელგიაში გადავიდოდა საცხოვრებლად, საქართველოში რთული გზა გაიარა — ბავშვობაში ძალადობა მამის მხრიდან, სიღარიბე, თვითგამორკვევის სირთულეები, იძულებითი სექს სამუშაო და საფრთხის მუდმივი შეგრძნება გენდერული იდენტობის გამო.
ბავშვობა და თვითგამორკვევა
1990 წელს დაიბადა და ბავშვობის გააზრებული წლები თვითგამორკვევაში გაატარა. საკუთარ მდგომარეობას სახელს ვერ არქმევდა — იხსენებს, რომ მაშინ საერთოდ არ იცოდა ქვიარ ადამიანების არსებობის შესახებ.
“არ ვიცოდი, საერთოდ რატომ მიზიდავდა ბიჭები, რატომ მინდოდა მქონოდა გრძელი თმა, რატომ მინდოდა მცმოდა კაბა. ვიცოდი, რომ ბიჭი ვიყავი და ვერ ვხვდებოდი, რატომ მინდოდა, ვყოფილიყავი გოგო. ამის გამო ვიტანჯებოდი საკმაოდ პატარა ასაკიდან, რადგან მიწევდა თამაში, თითქოს ვიყავი ბიჭი”.
გვიყვება, რომ პატარაობაში ეს ყველაფერი უფრო მარტივი იყო, რადგან როცა დის კაბებს იცვამდა, გარშემომყოფების რეაქცია იყო: “ბავშვია, რა უჭირს”, თუმცა თინეიჯერობისას ხაზს უსვამდნენ მის ფემინურობას და დასცინოდნენ, რასაც ემატებოდა გაურკვევლობა.
7 წლის ასაკში მეზობლისგან სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი გახდა, რის შემდეგაც მამამ სელენაზე ფიზიკურად იძალადა. მამის აგრესიის სამიზნე მანამდე და ამის შემდეგაც არაერთხელ გამხდარა.
წლებთან ერთად, იმატა ჩაგვრამ სკოლაში, შეურაცხმყოფელი სიტყვების წამოძახებამ.
“მეგონა, მთელ მსოფლიოში მარტო მე ვიყავი ასეთი. ვოცნებობდი, ნეტა თუ არსებობს ჩემნაირი ვინმე, რომ მყავდეს მეგობარი, ისეთი, როგორიც მე ვარ”.
იხსენებს დღეს, როცა მეგობართან ერთად ქუთაისში სეირნობისას შემთხვევით შეხვდნენ ორ ბიჭს, რომლებიც მეგობრის ნაცნობები აღმოჩნდნენ. გაიცნეს ერთმანეთი, დამეგობრდნენ და ბევრ საკითხზე ისაუბრეს, მათ შორის, სექსუალურ ორიენტაციაზეც.
“ისინი არ მალავდნენ, რომ გეები იყვნენ და მეც მკითხეს. ვიცოდი, რომ ბიჭები მომწონდა, თუმცა იმასაც ვხვდებოდი, რომ მათ არ ვგავდი — ისინი იყვნენ ბიჭები, რომლებსაც მოსწონდათ ბიჭები, მაგრამ მე საკუთარ თავს არ ვგრძნობდი ბიჭად, ყოველთვის გოგოდ აღვიქვამდი თავს. მათაც რომ ვკითხე, აღმოჩნდა, რომ ისინი ასე არ იყვნენ. მაშინ არც თვითონ იცოდნენ, რომ ტრანსგენდერი ადამიანები არსებობდნენ”.
18 წლის როცა გახდა, გადაწყვიტა ძალადობრივ გარემოს გასცლოდა და თურქეთში გადავიდა საცხოვრებლად. ერთხელაც, თანამშრომელთან ერთად კლუბიდან დაბრუნებისას, ტაქსიმზე დაინახა “ლამაზად, სექსუალურად ჩაცმული გოგოები”, რომლებმაც მაშინვე მიიქციეს მისი ყურადღება. მეგობარმა აუხსნა, რომ ისინი ტრანსგენდერი ქალები იყვნენ.
“მომინდა, მივსულიყავი და ყველას ჩავხუტებოდი, რაღაცები გამომეკითხა”, — გვიყვება სელენა და აგრძელებს, რომ იმ ღამით ვერ მივიდა, რადგან თანამშრომლის განწყობები არ იცოდა და მოერიდა. მეორე შაბათს მარტო წავიდა და ბევრი მათგანი გაიცნო. იქ შეხვდა ქართველ ტრანსგენდერ ქალებსაც, რომლებმაც ბევრი რამ ასწავლეს. განსაკუთრებული მადლიერებით აღნიშნავს მარია კასენკოს და ამბობს, რომ ის ბევრჯერ დაუდგა გვერდით.
ტრანზიცია თურქეთში დაიწყო და წლების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. ტრანსფობიური გარემოს გამო, ვერ იშოვა ვერც სამსახური და ვერც ბინა, რომლის მიქირავებაზე მეპატრონე დათანხმდებოდა. იძულებული გახდა, სექსსამუშაოში ჩართულიყო.
“ტრანსგენდერი ქალების არსებობა მთელმა საქართველომ ალბათ კესარიათი გაიგო. მახსოვს, ერთ გადაცემაში ვნახე პირველად და შოკში ვიყავი მისი სილამაზით. ჩემთვის იმ დროს მასზე ლამაზი ქალი არ არსებობდა. ვოცნებობდი, რომ ვყოფილიყავი ისეთი, როგორიც იყო კესარია. პირადად არ ვიცნობდი, მაგრამ მისი მკვლელობა ჩემთვის დამანგრეველი იყო. იმასაც ვფიქრობდი, ასეთ ძლიერ ქალს თუ ეს დაემართა, მე რომ დავრჩენილიყავი საქართველოში, ალბათ ცოცხალი არ ვიქნებოდი-მეთქი”.
ემიგრაცია და ცხოვრება ბელგიაში
მდგომარეობა განსაკუთრებით გართულდა კოვიდის პერიოდში. მეგობრებთან ერთად დაიწყო ძიება, რომელ ქვეყანაში შეიძლება წასულიყვნენ და ეთხოვათ თავშესაფარი. მათთვის მთავარი იყო, საზოგადოების სრულფასოვან წევრებად ეგრძნოთ თავი და არ ყოფილიყვნენ გარიყულები, როგორც საქართველოში.
“საქართველოში ტრანსგენდერ ქალს საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მგზავრობაც კი არ შეუძლია. მაგალითად, როცა მივდიოდი კლინიკაში, ვიცოდი, რომ რაღაც არასასიამოვნო უნდა მომხდარიყო, განსაკუთრებით, როცა პირადობას ვაწვდიდი. ყოველთვის ჰქონდათ ირონიული რეაქცია, თანამშრომლებს ეძახდნენ, ნახე, ვინ არის მოსულიო. არანაირი შემოსავალი და სამსახური არ გაგვაჩნდა, ერთადერთი რამის გარდა, რომელში ჩართვაც იძულებით გვიწევდა”.
არჩევანი ბელგიაზე შეარჩიეს და წავიდნენ. გვიყვება, რომ დაახლოებით ოთხ თვეში სამივემ მიიღო საბუთები — სელენამ ბრიუსელში შეძლო ბინის პოვნა, მეგობრებმა კი ანტვერპენში.
“საქართველოსა და ბელგიაში ცხოვრებას შორის სხვაობა ძალიან დიდია. აქ თავისუფლად დავდივარ ტრანსპორტით, თავისუფლად შევდივარ ყველგან, არ მეშინია კაფეში ყავის დალევის, რადგან ვიცი, ვიღაც არ მოვა და არ მეტყვის, თქვენ ვერ მოგემსახურებითო. 100%-ით უსაფრთხოდ თავს ადამიანი არსად არ გრძნობს, მაგრამ აქ გაცილებით უსაფრთხოდ ვარ”.
“ბელგიაში თავს ვგრძნობ ადამიანად. უმეტესობა მექცევა ისე, როგორც რიგით ადამიანს, რასაც საქართველოში მოკლებული ვიყავი”.
თუმცა დღემდე უწევს ბრძოლა ტრავმებთან. ახლა მისი სამსახური ოფისების დალაგებაა, რის გამოც ბევრ ადამიანთან უწევს კონტაქტი და, მიუხედავად იმისა, რომ ნეგატიური დამოკიდებულება არ უგრძნია, მაინც აქვს შიში და მოლოდინი, რომ შეიძლება ვინმე უხეშად დაელაპარაკოს.
“იმდენად გადაჩვეული ვარ ბევრ ადამიანთან კონტაქტს, რომ გაუცხოება მაინც მაქვს. ალბათ ჯერ კიდევ ვერ ვთვლი თავს ამ საზოგადოების ნაწილად, რადგან ძალიან დიდი ხანი ვიყავი გარიყული საზოგადოებისგან — ჩვენ მხოლოდ ერთმანეთი გვყავდა, მხოლოდ ერთმანეთთან გვქონდა კონტაქტი”.
TikTok და საჯაროობა
სელენასა და TikTok-ის ურთიერთობა წლების წინ დაიწყო. გვიყვება, რომ თავდაპირველად აპლიკაციას ვერაფერი გაუგო და წაშალა, თუმცა კოვიდის დროს ისევ გადმოწერა და ვიდეოების განთავსება დაიწყო. შენიშნა, რომ “ტიკტოკერები” კომენტარებს ვიდეოში პასუხობდნენ და გადაწყვიტა, თავადაც ეცადა. იხსენებს, რომ რაღაც სიტყვა შეცდომით თქვა და “ვიდეო გავარდა”.
@selenabukhaidze
@lukachemikai kişisine yanıt verin 😅 #ფორიუ #ფორიუზეა #foryou #tbilisigeorgia #სოფლელები
“300 გამომწერიდან დაახლოებით 17 ათას გამომწერზე ავედი მოკლე დროში. მერე ვიფიქრე, რატომაც არა-მეთქი და მეორე კომენტარსაც გავეცი პასუხი. ეს მეორე ვიდეოც სასაცილო აღმოჩნდა. ისედაც, მე მთელი ცხოვრებაა, მიყვარს ხუმრობა და რატომაც არა. ტიკტოკი არის პლატფორმა, სადაც შეგიძლია ის აკეთო, რაც გინდა, გამოავლინო რისი ნიჭიც გაქვს. მე ღმერთმა ნიჭი მხოლოდ იუმორში მომცა, როგორც ყველა იმერელს და ქუთაისელს”, — ამბობს სელენა სიცილით.
აღნიშნავს, რომ წლების განმავლობაში ტიკტოკზე ძალიან ბევრი სიყვარული და პატივისცემა მიიღო. თავადაც ცდილობს, გასცეს სითბო და პოზიტივი, თუნდაც რამდენიმე წამით მოჰგვაროს ღიმილი ადამიანებს. ადრე Facebook-ს იშვიათად იყენებდა — ცუდი კომენტარებით გამოირჩევაო.
“ტიკტოკზე ვინც ტოვებს კომენტარებს, ხშირად სახელი და გვარიც არ უწერიათ, არც ფოტო აქვთ და იმდენად გულთან მისატანი არ არის, მაგრამ ფეისბუქზე კომენტარს გიწერენ ადამიანები, რომლებსაც სურათიც აქვთ, სახელი და გვარიც ღიად უწერიათ და არ გერიდებიან, ისე გიტოვებენ ცუდ კომენტარს. მანამდე ჩემს ვიდეოებს სხვადასხვა გვერდი აქვეყნებდა ფეისბუქზე და კომენტარებში საშინელებები ეწერა. ყველაზე მეტად განვიცდიდი იმიტომ, რომ დედაჩემი ხედავდა ამ ყველაფერს”.
თუმცა ბოლო დროს Facebook-ზეც გააქტიურდა. ამბობს, რომ თავდაპირველად სწორედ ისე მოხდა, როგორც წარმოედგინა — ცუდ კომენტარებს უწერდნენ, მაგრამ ნელ-ნელა ყველაფერი შეიცვალა.
ამბობს, რომ საზოგადოების ნაწილს ძალიან ცუდი წარმოდგენა აქვს ტრანსგენდერ ქალებზე და მათ გარყვნილებად, აგრესიულებად მიიჩნევს — “ისეთებად, რომელთა გვერდით ადამიანი ვერ გაივლის”. სელენას თქმით, ყველა თემში შეიძლება იყოს “კარგი” და “ცუდი” და ეს არ ნიშნავს, რომ მთელი თემი ასეთია. გულდაწყვეტით აღნიშნავს, რომ უამრავ ქართველ ტრანსგენდერ ქალს იცნობს, რომლებიც საფრთხეების გამო ქვეყნიდან წავიდნენ და ევროპაში მუშაობენ, მათ შორის, საავადმყოფოებსა და წითელ ჯვარში.
“არ შეიძლებოდა ამ ადამიანებს, ჩვენ გვემუშავა ასე საქართველოში? ან მიგვეღო განათლება ისე, როგორც ბელგიაში შეიძლება მიიღოს ტრანსგენდერმა ქალმა? ჩვენ უნდა მოგვცეს საზოგადოებამ უფლება, დავანახოთ ჩვენი თავი. დავანახოთ, რომ ჩვენც შეგვიძლია ვისწავლოთ, მივიღოთ განათლება, ვიმუშაოთ თუნდაც დამლაგებლად ან მაღაზიაში; რომ ჩვენც შეგვიძლია ვიყოთ მათი ნაწილი და არა გარიყული, ცალკე”.
აღნიშნავს იმასაც, რომ ხალხის სიყვარულმა საკმაოდ შეცვალა.
“ადრე ყველაზე და ყველაფერზე გაბრაზებული ვიყავი, რადგან სითბოს ვერავისგან ვხედავდი — მხოლოდ აგრესიას ქუჩაში, ცუდ კომენტარებს. როცა ეს სითბო და სიყვარული დავინახე, მივხვდი, რომ ყველა ცუდი არ არის და ძალიან ბევრს აქვს უბრალოდ არასწორი ინფორმაცია ჩვენზე. არ გვიცნობენ. ძალიან ბევრი, ვისაც ვეზიზღებოდი თავიდან, დღეს მგულშემატკივრობს, რადგან მათ დავანახე, რომ არ ვართ ცუდი ადამიანები და ჩვენც ისეთივე ადამიანები ვართ, როგორც ისინი. ვფიქრობ, რომ ოდნავ მაინც შევაცვლევინე მათ წარმოდგენა ჩვენზე, ტრანსგენდერ თემზე, რაც ყველაზე მეტად მიხარია”.
ოჯახი
“ჩემი და არის ცარიელი სიყვარული, მისი გული არის ცარიელი სიყვარული და შეუძლებელი იყო, მას არ მივეღე ისეთი, როგორიც ვარ” — ასე აღწერს სელენა დას და ამბობს, რომ ის თავიდანვე მისი მხარდამჭერი იყო.
“ჩემი დის გაზრდილი ვარ ნახევრად, დედა ემიგრაციაში იყო. ყოველთვის ვამბობ, რომ ის არის ჩემი მეორე დედა. მას ყოველთვის ისეთი ვუყვარდი, როგორიც ვიყავი და ასეთი ვეყვარები მუდამ”.
“ის სიძულვილის კანონი რომ მიიღეს, თითქოს ოჯახებს იცავენ ჩვენგან, ჩემთვის არის სრული სისულელე. ჩვენ უკანასკნელი ადამიანები ვართ, ვისგანაც შეიძლება დაზარალდეს ქართველი ხალხი. ჩვენ იმაზე მეტად გვიყვარს საქართველო, ვიდრე ვინმეს წარმოუდგენია. არავის ოჯახს არ ვეხებით. ერთადერთი, რაც გვინდა, ვიყოთ საზოგადოების ნაწილი, თავისუფლად მივიღოთ განათლება, სამედიცინო მომსახურება, დავსაქმდეთ…”
დედაზე საუბრისას აღნიშნავს, რომ ის წლების წინ არავის ეუბნებოდა სელენას შესახებ — მიუხედავად იმისა, რომ ერთმანეთთან ურთიერთობა ჰქონდათ, ჯერ კიდევ არ ჰქონდა ბოლომდე მიღებული მისი გენდერული იდენტობა.
“რეალურად, სიმართლე გითხრა, არც ახლა აქვს ბოლომდე მიღებული, მაგრამ პატივს მცემს და აღარ მალავს. აღარ რცხვენია, რომ მისი შვილი ვარ. თავიდან ასე არ ყოფილა. პირველ რიგში, ფიქრობდა იმას, რომ რას იტყვიან ადამიანები, შვილი ვერ გაგიზრდია, შენი ბრალია და ა.შ. საკუთარ თავს იდანაშაულებდა ყველაზე მეტად. უფრო თავის თავზე იყო გაბრაზებული, ვიდრე ჩემზე, მაგრამ დროსთან ერთად მიხვდა ყველაფერს და ამაში ძალიან დიდი როლი ითამაშეს ჩემმა გამომწერებმა და იმ დადებითმა კომენტარებმა, რომლებსაც მიწერდნენ ვიდეოებზე. მეც ხშირად ვუხსნიდი ჩემზე, ჩემს გენდერზე, ჩემს იდენტობაზე. ვცდილობდი, მიმეწოდებინა ინფორმაცია”.
საქართველოში ჰყავს გამზრდელი ბებია, რომელიც ძალიან ენატრება. გვიყვება, არ ვეუბნებოდი ჩემ შესახებ, რადგან ასაკშია და არ მინდოდა ენერვიულა, მაგრამ ცოტა ხნის წინ მეზობელმა უთხრაო. ბებია თავიდან გაბრაზებულა, თუმცა შემდეგ ელაპარაკა და ურთიერთობა დალაგდა.
“ვუთხარი, რომ მენატრება უზომოდ. მეც მენატრები ბებიაო და დაიწყო ტირილი. მეთქი გინდა ჩამოვიდე შენს სანახავად? რავიცი ბებია, თუ ჩამოხვალ, რავა არ გნახავო. გული გამინათდა. მომინდა, მეყიდა ბილეთი და გავფრენილიყავი ეგრევე ქუთაისში, მაგრამ, სამწუხაროდ, ჯერ არ ვარ ბელგიის მოქალაქე და არ მაქვს საქართველოში ჩასვლის უფლება”.
გეგმები
მისი დიდი სურვილია, კარგად შეისწავლოს ფრანგული ენა, რადგან ფიქრობს, რომ სანამ ენა არ ეცოდინება, ბოლომდე ვერ ინტეგრირდება. ასევე, აპირებს გააგრძელოს მუშაობა ამჟამინდელ სამსახურში.
“დამლაგებლად ვმუშაობ, საერთოდ არ მრცხვენია. ძალიან ბევრმა დამიწერა ცოტა ისეთი კომენტარები… ახალგაზრდა ადამიანი თითქოს არ შეიძლება მუშაობდეს დამლაგებლად. რატომ არ შეიძლება? აქ სულ ახალგაზრდები მუშაობენ და ყველა პატივს სცემს, არაფერია ამაში სასირცხვილო. ყველა ოფისში ვერ იჯდება ან დირექტორი ვერ იქნება. ძალიან თავისუფლად ვარ სამსახურში, ძალიან ნორმალური ანაზღაურება და გრაფიკი მაქვს, არაფერი მძიმე სამუშაო არ არის. მე მომწონს”.
ენის შესწავლის შემდეგ, აპირებს გახდეს ბელგიის მოქალაქე. მერე უკვე საქართველოში დროებით ჩამოსვლასაც შეძლებს. პირველ რიგში ბებიას ნახავს.
“უზომოდ მენატრება საქართველო. უზომოდ მენატრება ყველაფერი აბსოლუტურად. ხანდახან, მარტო როცა ვარ სახლში, მეტირება. მეტირება, როცა ვხედავ, რომ ძალიან ბევრი უცხოელი ტრანსგენდერი ქალი არის ჩამოსული საქართველოში, სეირნობენ თბილისის, ბათუმის ქუჩებში. მეც მინდება, რომ ვიყო იქ და მეც ვისეირნო. ქართველებისთვის მიღებული არიან უცხოელი ტრანსგენდერი ქალები, მხოლოდ ჩვენზე აქვთ აგრესია. მეც მინდა ვიცხოვრო ჩემს ქვეყანაში”.
“საქართველოში ძალიან ბევრი ტრანსგენდერი ქალი დღეს დარჩენილია ჰორმონალური თერაპიის გარეშე. ამით რომელიმე ქართველს რა მოემატა? მართლა ვერ ვხვდები. ან ჩემი ჰორმონალური თერაპიით, ჩემი ტრანსგენდერობით ვის რა აკლდება? იყო ტრანსგენდერი ან გეი არ ნიშნავს, რომ ვიღაცას თითს მიადებ და ისიც ტრანსგენდერი ან გეი გახდება. ეს ხომ სრული სისულელეა, აბსურდი. ასეთი იბადები და შეუძლებელია მერე გახდე. მე ასეთი დავიბადე”.
როცა საქართველოში ჩამოვა, აუცილებლად წავა გომის მთაზე. ამბობს, რომ ეს მისი ოცნებაა.
“ალბათ, ვიღაც იფიქრებს, საქართველოში ცხოვრობდი, რატომ არ ნახე აქამდეო. იმიტომ, რომ მეშინოდა. მე ბევრი რამ არ მაქვს საქართველოში ნანახი, იქ ჩემი ცხოვრება ძირითადად იყო სახლი, სილამაზის სალონი, მაღაზია და რომელიმე მეგობართან სტუმრობა. რესტორანში და კაფეში ვერ დავდიოდი, ტრანსპორტით ვერ დავდიოდი, რაღაცების სანახავად ვერ მივდიოდი…”.
ამბობს იმასაც, რომ არ იცის, რამდენად უსაფრთხო იქნება საქართველოში ჩამოსვლა, მაგრამ მონატრება იმდენად დიდია, მაგაზე არც ვფიქრობო. სოციალურ ქსელებში მიღებულმა მხარდაჭერამ და სიყვარულმა თავდაჯერებაც მისცა და დარწმუნებულია, რომ ბევრი ადამიანი დახვდება დიდი სითბოთი.
“რა თქმა უნდა, იქნებიან ისეთებიც, ვინც შეიძლება აგრესიულად მომექცეს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ ძალიან ცოტანი იქნებიან”.