მე ვარ ლიკა კალიორასი, ვიზუალური არტისტი. დღეს ამას საკმაოდ მარტივად ვამბობ, თუმცა, ყოველთვის ასე არ იყო. საქართველოში საკუთარ თავს საერთოდ ვერ აღვიქვამდი არტისტად, მიუხედავად იმისა, რომ, ფაქტობრივად, მთელი ცხოვრება ვხატავდი.

ასე იწყებს საკუთარ თავზე მოყოლას 23 წლის ქვიარ ვიზუალური ხელოვანი, მხატვარი და ილუსტრატორი, ლიკა კალიორასი, რომელიც ახლა ემიგრაციაშია და უკვე ორი წელია, ბელგიაში ცხოვრობს. მისი ნამუშევრები პერსონალური გამოცდილებებზე, იდენტობაზე, ინტიმურობაზე, ქვიარ სიყვარულსა და სხვადასხვა სოციალურ თემაზე ჰყვება.

ლიკას ნახატების გმირები რეალური ადამიანები არიან — განსაკუთრებით ისინი, რომლებთანაც რაღაც სახის ურთიერთობა ჰქონია.

“ჩემი პარტნიორები ხშირად ხდებიან ჩემი ნახატების პერსონაჟები”, — გვეუბნება არტისტი.

ლიკამ მედია აპრილთან ბავშვობაზე, ხელოვნების მიმართ გაჩენილ პირველ ინტერესსა და საქართველოსა და უცხო ქვეყანაში ცხოვრების გამოცდილებაზე ისაუბრა.

ბავშვობა და საკუთარი თავის მიღება

ბავშვობის დიდი ნაწილი არც ისე კარგად ახსოვს, ბევრი რამ მისი ცხოვრების ამ მონაკვეთზე სხვებისგან იცის. 3 წლის იყო, როცა დედა ემიგრაციაში წავიდა. ამ ასაკიდან ბებიასთან იზრდებოდა. 

“ვერ ვიტყვი, რამე მაკლდა-მეთქი, ყოველ შემთხვევაში, ახლა ასე არ მახსოვს. მამა ჩემს ცხოვრებაში ისედაც დიდად არასდროს ყოფილა. საკმაოდ ასოციალური და ჩუმი ბავშვი ვიყავი. ასე ამბობენ”.

ხატვა პატარა ასაკიდან დაიწყო, მას შემდეგ, რაც ფანქრის ხელში ჭერა ისწავლა. როგორც ლიკას ბებია ამბობს, შეეძლო, რამდენიმე საათი გაუჩერებლად ეხატა და სხვა არაფერი მოეთხოვა — მხოლოდ მაშინ ახსენებდა თავს, თუ ფურცლები გამოელეოდა.

არტისტი მედია აპრილთან იხსენებს პერიოდს, როცა მიხვდა, რომ ქალები იზიდავდა. თავდაპირველად ფიქრობდა, რომ ეს არა მიზიდულობა, არამედ, პიროვნების მოწონება იყო და თავისივე სქესის ადამიანთან ასეთი ეიფორია, ინტერესი ყველას აქვს. ყველაფერი მაშინ შეიცვალა, როცა პირველად ნახა ფილმი, სადაც ლესბოსელი პერსონაჟი მონაწილეობდა.

“მაშინ პირველად მივხვდი, რა ხდებოდა ჩემში. მანამდე მეგონა, გოგოების მიმართ რასაც ვგრძნობდი, უბრალოდ მეგობრობა ან სიმპათია იყო. ბიჭები არასდროს მომწონებია, მაგრამ თავს ვაძალებდი. ვფიქრობდი — “აი, დღეს ეს ბიჭი უნდა მომეწონოს”. ვიგონებდი ისტორიებს ჩემს კლასელებთან, რომლებიც ბიჭებზე მიყვებოდნენ. აქედან გამიჩნდა აზრი, თითქოს რაღაც ისე ვერ იყო, როგორც მეგონა. დაახლოებით ერთი წლის განმავლობაში თითქმის ყოველ ღამე ვტიროდი და ღმერთს ვთხოვდი, “ნორმალური” გავმხდარიყავი, ბიჭები მომწონებოდა და ეს ყველაფერი გამქრალიყო”.

ლიკას თქმით, იმ პერიოდში ეგონა, რომ მის თავს რაღაც არასწორი ხდებოდა. შემდეგ ნელ-ნელა დაიწყო ინფორმაციის მოძიება და საკუთარი თავის მიღება, რაც მისთვის მარტივი პროცესი არ ყოფილა.

“როცა ყველაზე მეტად ჩემს თავს ვებრძოდი, ხატვაც გავაჩერე. ამ პერიოდში ყველაფერს ზუსტად ვერ ვიხსენებ. თითქოს გარკვეული დრო ავტომატურ რეჟიმში გავატარე. ამ დროს დავიწყე დღიურის წერაც, რადგან ძალიან მჭირდებოდა ადგილი, სადაც ყველაფერს ჩავდებდი. იქ ვწერდი ჩემს პირველ ურთიერთობაზე, იმაზე, თუ რას ვგრძნობდი, როგორ ვიწყებდი საკუთარი თავის მიღებას და როგორ ვხვდებოდი, რომ ამ სამყაროში მარტო არ ვიყავი”.

“დამააუთეს”

ერთ დღეს მისი დღიური წაიკითხეს. არ იცის, ვინ და როგორ, თუმცა, ყველაფერი, რასაც იქ წერდა, ვიღაცამ ლიკას დედას მოუყვა. “დამააუთეს”, — ამბობს და იმ მძაფრ და მძიმე რეაქციას იხსენებს, რომელიც მიიღო.

საფრთხის შემცველი გარემოს გათვალისწინებით, ბევრი ქვიარი იძულებულია, დამალოს საკუთარი იდენტობა. ასეთ შემთხვევაში გამოიყენება ტერმინი "კარადაში მყოფი" (ინგლ. Closeted). ხოლო "ქამინგაუთი" (ინგლ. Coming out; პირდაპირი მნიშვნელობით "[კარადიდან] გამოსვლა") ნიშნავს საკუთარ იდენტობაზე ღიად საუბარს. რაც შეეხება დააუთებას/აუთინგს (ინგლ. Outing) — ეს არის შემთხვევა, როცა სხვა, განზრახ ან შემთხვევით ავრცელებს ინფორმაციას სექსუალობასთან ან/და გენდერული იდენტობასთან დაკავშირებით იმ ადამიანზე, რომელიც არ არის დაქამინგაუთებელი.

“სახლიდან წამოვედი და ორი დღე მეგობართან ვიყავი, თუმცა ზარები და დაუსრულებელი წივილ-კივილი არ წყდებოდა. მივხვდი, ამ კონფლიქტის გაგრძელებას ვეღარ გავუმკლავდებოდი. ამიტომ, ვუთხარი, რომ ყველაფერი, რაც დღიურში ეწერა, გამოგონილი იყო, თითქოს წიგნს ვწერდი, სინამდვილეში ლესბოსელი არ ვიყავი და მომავალში ბიჭები მომეწონებოდა”.

დედამ დაუჯერა. როგორც ამბობს, დღეს მისი ცუდ ადამიანად წარმოჩენა არ სურს. ლიკას თქმით, მაშინ დედასაც ძალიან რთული პერიოდი ჰქონდა და ახლა უკვე შეუძლია, გარკვეულწილად, ამ რეაქციის გაგება. აღნიშნავს, რომ ყველაზე რთული ეტაპი ამის შემდეგ დაიწყო — სიჩუმე.

“თითქოს ის საუბარი საერთოდ არ მომხდარა. ყოველდღიურ ცხოვრებაში ისევ მესმოდა საუბრები იმაზე, თუ რომელი ბიჭი მომწონდა და როგორი ბიჭი შემეფერებოდა. თითქოს, ჩემი რეალური არსებობა უნდა გამქრალიყო და ის, რაც გაიგეს, საერთოდ არ არსებობდა. ეს სიჩუმე ჩემთვის დამანგრეველი იყო. მეგონა, სხვა გზა არ მქონდა. ვიცოდი, ვეღარაფერს ვიტყოდი და ვერც დავწერდი. ასე დასრულდა ჩემი დღიურის წერაც”. 

სწორედ ამ დროს არტისტის ცხოვრებაში ხელოვნებამ თვითგამოხატვის როლი შეიძინა და გახდა სივრცე, სადაც შეეძლო სრულიად თავისუფალი ყოფილიყო.

ხატვა 

ხატავდა ყველაფერს, რასაც გრძნობდა — ინტიმურობას, სილამაზეს, მიზიდულობას, სიყვარულსა და საკუთარ იდენტობას. იხსენებს, რომ ოჯახში მის შემოქმედებას სერიოზულად არასდროს აღიქვამდნენ, თუმცა მოტივაციას მისი ნამუშევრების მიმართ სხვა ადამიანების დამოკიდებულება აძლევდა.

“ხატვა ჩემთვის ისევ დღიური გახდა. ოღონდ ამჯერად ისეთი დღიური, რომელშიც შემეძლო, ყველაფერი თავისუფლად მეთქვა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩემს ოჯახში არავინ უყურებდა ჩემს ილუსტრაციებს სერიოზულად, სხვა ადამიანები ამ ნახატებში თავიანთ თავს ხედავდნენ. ძალიან ბევრი მეუბნებოდა, თუ რამდენს ნიშნავდა მათთვის ჩემი ნახატები, როგორ ეხმარებოდათ რაღაცების დანახვაში ან თვითგამორკვევაში”.

ეს ყველაფერი ლიკას საკუთარი თავის მიღებაშიც დაეხმარა. ასე ჩამოყალიბდა მისი შემოქმედებითი სტილიც და თემებიც, რომლებზეც დღეს მუშაობს — ქალის სხეული, ინტიმურობა, ქვიარ სიყვარული, იდენტობა და თავისუფლება. თუმცა, როგორც თავად ამბობს, აქ ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავებაა:

“ადრე ვხატავდი, რადგან მეგონა, არავინ მომისმენდა. ახლა კი ვხატავ იმისთვის, რომ ყველამ გაიგოს, ყველამ დაინახოს და ყველამ იფიქროს მათზე. ილუსტრაციები გახდა ის უდიდესი სივრცე, სადაც პირველად შევძელი ხმამაღლა საუბარი. ამ საუბრის პროცესში კი ჩემი თავი შორიდან დავინახე. მივხვდი, ჩემში არაფერი იყო ისეთი, რაც დასამალი ან გამოსასწორებელი იყო. მივხვდი, სიყვარული და ვნება დანაშაული ვერ იქნება და, საბოლოოდ, საკუთარ თავს ვერსად დავემალები”.

ცხოვრება საქართველოსა და ემიგრაციაში 

ლიკა იმ სირთულეებსა და დაბრკოლებებზე გვესაუბრება, რომელიც საქართველოში ქვიარ არტისტად ყოფნას უკავშირდება. ამბობს, რომ აქ ცხოვრებისას თავს ხელოვანად საერთოდ ვერ აღიქვამდა. ხატვა მისთვის უბრალოდ იყო სივრცე, სადაც ჩუმად, მაგრამ თავისუფლად შეეძლო ყოფილიყო ის, ვინც არის — “ამას ჩემთვის ვაკეთებდი”.

საქართველოში ცხოვრების პერიოდში, ხშირი კავშირი ჰქონდა სხვა არტისტებთან — ეპატიჟებოდნენ საღამოებზე, შეკრებებსა და პერფორმანსებზე, თუმცა არასდროს წასულა და მუდმივად ეძებდა თავის არიდების საბაბს.

როგორც ამბობს, ამის მიზეზი იყო შიში, რომ თუ სხვები არტისტად აღიქვამდნენ, შეიძლება, დაეკარგა ერთადერთი სივრცე, სადაც თავს გამოხატავდა. მისი თქმით, ის პატარა კომფორტის ზონები, რომლებიც წლების განმავლობაში თავადვე შეიქმნა, აღარ იყო საკმარისი, თანდათან პატარავდებოდა. ამასობაში, ძალიან ბევრი წინააღმდეგობა დაუგროვდა, მათ შორის — ოჯახის მხრიდან.

“მჭირდებოდა სივრცე, სადაც უფრო თავისუფლად შევძლებდი, ვყოფილიყავი ჩემი თავი. ამიტომ, დავყარე ყველაფერი და წამოვედი, რომ ვიყო საკუთარი თავი, უფრო ხმამაღლა და უფრო თავისუფლად — აქ აღარ მეშინია ხმამაღლობის”. 

სამომავლო გეგმებზე ბევრს არ საუბრობს. თუმცა, ერთი რამ ზუსტად იცის — არასდროს დაუბრუნდება იმ “დამანგრეველ სიჩუმეს”.

“ახლა მინდა ვხატო ის, რაზეც ადრე ხმამაღლა ვერ ვლაპარაკობდი და დავტოვო სივრცე მათთვისაც, ვისაც ჯერ კიდევ ეშინია საკუთარი ხმის”.