22 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გაიმართა პროცესი, სადაც 20 წლის ფეხბურთელი ქალის გაუპატიურების საქმე განიხილებოდა. მოსამართლე გიორგი არევაძემ სექსუალური ძალადობის ბრალდებაში სრულად გაამართლა უცხო ქვეყნის მოქალაქე, 32 წლის ბიზნესმენი მეჰმეთ უიარი და ის დარბაზიდან გაათავისუფლა. მას ბრალად სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ასევე, გენდერული ნიშნით შეუწყნარებლობის მოტივით გაუპატიურება ედებოდა. მას აღვკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა ჰქონდა შეფარდებული და 9 საპატიმრო დაწესებულებაში გაატარა. უიარი ბრალს არ აღიარებდა.
მეჰმეთ უიარი საქართველოში არაერთ ბიზნესს ფლობს, ერთ-ერთი სწორედ ის საფეხბურთო გუნდია, სადაც ახალგაზრდა ქალი თამაშობდა. ქალის მონათხრობის თანახმად, უიარმა ის 2025 წლის დეკემბერში გააუპატიურა, მას შემდეგ, რაც კლუბის მფლობელმა და ფეხბურთელებმა ეროვნულ ჩემპიონატში გამარჯვება წვეულებით აღნიშნეს. ახალგაზრდა ქალი ამბობს, რომ წვეულებიდან ის კლუბის პრეზიდენტის მძღოლმა არა ფეხბურთელების ნაქირავებ ბინაში, არამედ ბიზნესმენის სახლში წაიყვანა. ფეხბურთელი მაშინ 19 წლის იყო.
რა ხდებოდა სასამართლოზე
ქალის უფლებადამცველი, ანა თავხელიძე მედია აპრილთან სასამართლო გადაწყვეტილებას უკანონოდ აფასებს. მისი თქმით, განაჩენის გამოცხადების შემდეგ, მოსამართლეს განმარტება არ გაუკეთებია და დარბაზი კომენტარის გარეშე დატოვა. როგორც თავხელიძე აღნიშნავს, ბრალდებულის დაცვის მხარე აპელირებდა, რომ ეს იყო დაგეგმილი პროვოკაცია დაზარალებულის მხრიდან, თუმცა, სექსუალური ძალადობის საქმეებს შორის ეს იყო გამონაკლისი შემთხვევა, როცა “ამის დასამტკიცებლად ვერცერთი გონივრული, რაციონალური მოტივი ვერ დაასახელეს”.
ადვოკატის თქმით, დაზარალებული გამოძიების ყველა ეტაპზე იყო თანმიმდევრული, ხოლო მის მიერ მიწოდებული ინფორმაცია — ერთი და იმავე შინაარსის. ქალი მიუთითებდა, რომ ადგილი ჰქონდა გაუპატიურებას, ფიზიკურ ძალადობას, მნიშვნელოვანი გარემოება კი ის იყო, რომ ამ დროს უმწეო მდგომარეობაში, ჩაკეტილ სივრცეში იმყოფებოდა. სხდომაზე ბრალდებულს ჩვენება არ მიუცია, საბოლოო სიტყვა კი, თავხელიძის ცნობით, ნაწილობრივ ეწინააღმდეგებოდა ინფორმაციას, რომელიც გამოკითხვაზე გააჟღერა.
თავხელიძის ინფორმაციითვე, ბრალდებული მიუთითებდა, რომ სექსუალური კავშირი ნებაყოფლობითი იყო და ძალადობას ადგილი არ ჰქონია.
გადაწყვეტილების გამოცხადების შემდეგ, ქალი შეუძლოდ გახდა და მას სასწრაფო დახმარების დახმარება დასჭირდა.
რას ამბობს ქალის უფლებადამცველი
“ასეთი რამ სასამართლოში არ მინახავს”, — ამბობს მედია აპრილთან ადვოკატი და ჰყვება, რომ დარბაზიდან გათავისუფლების შემდეგ, ბიზნესმენს ეზოში მისი დაცვის წევრები დახვდნენ, რომლებიც შეიარაღებულები იყვნენ. თავხელიძე ამ გარემოებას ნიშანდობლივს უწოდებს.
“ეს ადასტურებს, რომ დაზარალებული თავის დროზე ამბობდა სიმართლეს, როცა მიუთითებდა შეიარაღებულ ადამიანებზე მის გარემოცვაში. ანუ საშიშ პიროვნებად აღიქმებოდა წრეებში, პროფესიულ წრეებშიც, მათ შორის”.
ფეხბურთელი ქალი ბიზნესმენის გავლენებზე პოლიციისთვის მიცემულ პირველ ჩვენებაში წერდა. რადიო თავისუფლების ცნობით, ქალი ამბობდა, რომ პოლიციისთვის მიმართვას არ აპირებდა, რადგან ეშინოდა, რომ მეჰმეთ უიარს მისი ოჯახისთვის არ ევნო, “რადგან არის ფინანსურად ძლიერი ადამიანი, აქვს გავლენები, ასევე, ჰყავს იარაღიანი დაცვა”.
ადვოკატი ბიზნესმენის მხრიდან დაზარალებულზე, მოწმეებსა და თავად მასზე ზეწოლაზეც საუბრობს. თავხელიძე გვიყვება, რომ პირველივე გამოკითხვაზე ბრალდებული “ძალიან მომზადებული მივიდა”, კერძოდ, მისი თქმით, ტელეფონი გასუფთავებული ჰქონდა, საიდანაც წაშლილი შეტყობინებების ნაწილის აღდგენა ვეღარ მოხერხდა. ადვოკატი ვარაუდობს, რომ ბიზნესმენს ინფორმაციას, შესაძლოა, აწვდიდნენ ყოფილი პოლიციელები, რომლებიც ახლა მისი დაცვის სამსახურში არიან.
რაც შეეხებათ მოწმეებს, თავხელიძის სიტყვებით, მათი გადაბირება ბრალდებულის დაკავების წამიდან დაიწყო.
“მოწმეების ნაწილი იყვნენ ქალი ფეხბურთელები — იმ კომპანიაში დასაქმებული პირები, რომლებიც იქ დღემდე მუშაობენ და ბიზნესმენზე ფინანსურად არიან დამოკიდებულები. ზოგ შემთხვევაში, მოწმეები დაასაქმეს ამ ფაქტის და ბრალდებულის დაკავების შემდეგ. ეს, რა თქმა უნდა, ნიშანი უნდა იყოს მოსამართლისთვის და შეფასების საგანი, რომ მოწმეები ბრალდებულის თანამშრომლები გახდნენ და ბრალდებული უხდის მათ ხელფასს ყოველთვიურად. მათი მიკერძოების და სუბიექტურობის ახსნა ძალიან მარტივი და შესამჩნევი იყო”.
ადვოკატი მოწმეებსა და დაზარალებულზე ზემოქმედების რამდენიმე შემთხვევაზე საუბრობს.
“საფეხბურთო სფეროში ჩართული ერთ-ერთი პირი დაუკავშირდა ერთ-ერთი მოწმის მშობელს და უთხრა, არ მისულიყო გამოკითხვაზე, არგუმენტი იყო, რომ მოძალადეს აქვს ძალიან ბევრი ფული, საშიშია, შეუძლია ყველა და ყველაფერი მოისყიდოს — მოსამართლეც, პროკურორიც, პროკურატურაც და ასეთ საშარო საქმეში ნუ გაერეოდა.
მუდმივად ხდებოდა დაზარალებულთან კომუნიკაცია მესამე პირების მეშვეობით, მათ შორის, ჩემთან ხორციელდებოდა კომუნიკაცია, იყო მცდელობა დაზარალებულის დედასთან მისვლის, დაუგეგმავად, გაუფრთხილებლად, დაზარალებულის და ჩემი ინფორმირების გარეშე.
ერთ-ერთი მატჩის დროს, სადაც დაზარალებული თამაშობდა, ბრალდებულის ადვოკატი მივიდა და დაზარალებულს შეძახილების ფონზე უწევდა თამაში. ასეთი პროვოკაციული ქმედებები იყო ძალიან ხშირი”.
მისივე თქმით, ბრალდებულის წარმომადგენლები დაზარალებულის მეგობრებსაც უკავშირდებოდნენ და მათთან არაერთი ადამიანი გაგზავნეს, რომ როგორმე თანხის აღებაზე დაეთანხმებინათ, თუმცა მას ამის სურვილი არცერთ ეტაპზე არ ჰქონია.
თავხელიძე ვარაუდობს, რომ ეს იყო მცდელობა, გაეჩინათ მოტივი, თითქოს ქალს ფინანსური ინტერესი ჰქონდა. მისივე თქმით, ფულის შეთავაზების ფაქტი ბრალდებულის მხარემ სხდომაზეც დაადასტურა, თუმცა “გაუგებარი ახსნა მოაყოლეს”.
“თითქოს დაზარალებული დაეთანხმებინათ, რომ მას თავისუფლებაში ყოფნის პირობებში გაეგრძელებინა სამართლებრივი ბრძოლა, რაც აბსურდია. ნახევარ მილიონს ვინ სთავაზობს ისეთ შემთხვევაში, თუ ფიქრობს, რომ მართალია და არაფერი ჩაუდენია.
ადვოკატი ამბობს, რომ კაცი საპროცესო გარიგებაზე დათანხმების სანაცვლოდ, ქალს ფულს რამდენიმე თვის განმავლობაში სთავაზობდა, უარის მიღების შემდეგ კი შეუთვალა, რომ 9 თვეში სასამართლო მას მაინც გაამართლებდა. თავხელიძის თქმით, ჩნდება არაერთი კითხვა, ვინ და რატომ მისცა გარანტია ბრალდებულს საპატიმროს დატოვებაზე.
“ეს შესწავლის საგანი უნდა გახდეს საგამოძიებო უწყების მხრიდან, იმიტომ, რომ ეჭვებს აჩენს კორუფციულ ჩარევასთან დაკავშირებით. […] ზოგადად, პროცესი როგორც განვითარდა ამ საქმეზე, მუდმივად ფულის და ფინანსების ხსენება და აქცენტირება, კითხვის ნიშნებს აჩენს სასამართლოს ნაწილშიც და ესეც საგამოძიებოს შესწავლის საგანი უნდა გახდეს — ხომ არ აქვს საქმეში კორუფციულ ქცევას ადგილი?!”.
ანა თავხელიძე ამბობს, რომ სასამართლოს ბევრი რამ დარჩა ყურადღების მიღმა. კერძოდ, მოსამართლემ არ შეაფასა, რა შინაარსის შეტყობინებები წაშალა ბრალდებულმა პირველ გამოკითხვამდე. ასევე, არ გაითვალისწინა საქმის კონტექსტი, კონკრეტულად კი ის, რომ საუბარი იყო სპორტის სფეროზე.
“რომელზეც, როგორც აღმოჩნდა, წარმოდგენა არ აქვს. ქალები სპორტში მუმდივად არიან დაქვემდებარებულ როლში, ხშირად ხდებიან ძალადობის სხვადასხვა ფორმის მსხვეპრლები. ეს არის კაცებით დომინირებული სფერო და მოსამართლეს ევალებოდა, მტკიცებულებების შეფასების მომენტში ეს გარემოება გაეთვალისწინებინა”.
უფლებადამცველი განმარტავს იმასაც, რომ ამ კონკრეტულ საქმეს სასამართლო შრომითი ურთიერთობების ლინზის გარეშე ვერ განიხილავდა:
“დაზარალებულის მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, თუნდაც განსაკუთრებული ნდობა ბრალდებულის მიმართ, განპირობებული იყო, მათ შორის, იმით, რომ არ არსებობდა ძალადობის წინარე გამოცდილება არც ვინმეს სხვის და არც თავად მის მიმართ. არ არსებობდა არანაირი საფუძველი, რატომაც შეიძლება, გონივრული მოლოდინი ჰქონოდა, რომ სექსუალური ძალადობა განხორციელდებოდა”.
“დაზარალებული ამ დაწესებულებაში ერთ-ერთი მაღალშემოსავლიანი თანამშრომელი იყო, დაკარგა სამსახური, შემოსავალი, გაუარესდა ფინანსური მდგომარეობა, კარიერა. მაინც მოვიდა პროცესზე, მოგიყვა ყველაფერი გულწრფელად, გადაჭარბების გარეშე, როცა მოსამართლე ამას ისმენ, რომ უნდა გაგიჩნდეს კითხვა — რატომ დაგეგმავდა ამ ყველაფერს?!”
დაცვის მხარის პოზიცია
ბიზნესმენმა 22 სექტემბრის სხდომაზე, გამამართლებელი განაჩენის გამოცხადებამდე სასამართლოს საბოლოო სიტყვით მიმართა. რადიო თავისუფლების ცნობით, მან თქვა, რომ “არასოდეს, არავისთან, მათ შორის, 20 წლის ფეხბურთელთან არ დაუმყარებია სექსუალური კავშირი ძალადობით”.
რადიო თავისუფლება ბიზნესმენის პოლიციისთვის მიცემული ჩვენებიდან ფრაგმენტსაც აქვეყნებს, კერძოდ, იმ ნაწილს, სადაც უიარი დაზარალებულთან ურთიერთობაზე საუბრობს:
“მქონდა კარგი ურთიერთობა, მეგობრული, თუმცა მის მხრიდან ზოგჯერ ვგრძნობდი სიმპათიას. მას ხშირად დავხმარებივარ მატერიალურად, კერძოდ, სხვადასხვა დროს პირადი საჭიროებისთვის ვაჩუქე სხვადასხვა ოდენობის ფულადი თანხა”.
გამოძიების ვერსიით კი, ბიზნესმენმა სწორედ სამსახურებრივი ურთიერთობა გამოიყენა დანაშაულის დასაგეგმად და თანამშრომლის ნდობით ბოროტად ისარგებლა.
სხდომის დასრულების შემდეგ, მეჰმეთ უიარის ადვოკატი, თეონა გვაზავა TV პირველთან ამბობს, რომ მისი დაცვის ქვეშ მყოფი სრულად გამართლდა წარდგენილ ბრალდებაში, “მეტის თქმის უფლებას კანონი არ აძლევს”.
“ზუსტად რა გაიზიარა და რა არ გაიზიარა სასამართლომ, ამის თქმაც შეუძლებელია, თუმცა ფაქტი ისაა, რომ სასამართლომ გაიზიარა დაცვის მხარის პოზიცია და დაადგინა სრული გამამართლებელი განაჩენი”.
ჟურნალისტმა მას ჰკითხა, დაზარალებულის მხარის მტკიცებაზე მოწმეების მოსყიდვის შესახებ, რაზეც ბრალდებულის ადვოკატმა განაცხადა: “მე არ ვიცი რას ამბობს დაზარალებულის მხარე, მე ვიცი მხოლოდ და მხოლოდ ერთი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ადამიანის მიმართ დადგა სრული გამამართლებელი განაჩენი. უნდა დაელოდოთ განაჩენს და თუ რამე არ მოწონს მხარეს, შესაბამის სამართლებრივ მექანიზმებსაც მიმართავს”.
შემდეგი ნაბიჯები
თავხელიძის თქმით, ქალი სამართლებრივ ბრძოლას აგრძელებს. პროკურატურა გეგმავს, საქმე სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივროს. ადვოკატი კი ამბობს, რომ თუ ქვეყნის შიგნით ყველა სამართლებრივ მექანიზმს ამოწურავენ და გადაწყვეტილებას არცერთი ინსტანცია არ შეცვლის, დავას საერთაშორისო დონეზე გააგრძელებენ.
ადვოკატი საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ზოგად გავლენაზე საუბრობს. აღნიშნავს, რომ ქალები სექსუალური ძალადობის საქმეზე ისედაც იშვიათად მიმართავენ სასამართლოს, ეს კი მოსამართლეს უნდა გაეთვალისწინებინა. მისივე თქმით, ზოგადად, ქალებისთვის, განსაკუთრებით კი სპორტში დასაქმებული ქალებისთვის, სასამართლოს გადაწყვეტილებას უკიდურესად უარყოფითი გავლენა ექნება.
“სპორტში ქალთა მიმართ ძალადობა, სექსუალური შევიწროება არის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ქმედება და როგორც ვიცი, ეს არ არის ქალთა ფეხბურთში ჩადენილი გაუპატიურების პირველი შემთხვევა, რომელიც მიიჩქამალა”.