მედია აპრილის ბლოგის რუბრიკა ეთმობა სხვადასხვა ადამიანს და განსხვავებულ შეხედულებებს. ბლოგები არ არის სარედაქციო კატეგორია და მოიცავს ავტორების პერსონალურ მოსაზრებებს. მათ მიერ გამოთქმული პოზიცია შესაძლოა არ გამოხატავდეს მედია აპრილის პოზიციას.

ავტორი: მაია ნასრაშვილი

მოსწავლე დავალებას AI-ის დახმარებით წერს, TikTok-ის ალგორითმი მას ახალ კონტენტს სთავაზობს, სასწავლო პლატფორმა მის პროგრესს ინახავს, ხოლო მისი ფოტო შეიძლება რამდენიმე წუთში მანიპულირებულ გამოსახულებად იქცეს. ბავშვი უკვე ცხოვრობს ციფრულ გარემოში, სადაც მის ინფორმაციაზე, არჩევანზე, სწავლასა და უსაფრთხოებაზე ალგორითმები და ხელოვნური ინტელექტის სისტემები ახდენენ გავლენას.

სანამ სკოლები თუ სახელმწიფო უწყებები მოძველებული ბიუროკრატიული ტემპით ცდილობენ ფეხი აუწყონ დროს, ხელოვნური ინტელექტი (AI) ბავშვებისთვის ყოველდღიურ საცხოვრებელ სივრცედ იქცა. შესაბამისად, მედლის ორი მხარე გვაქვს. ერთი მხრივ, ეს არის უზარმაზარი შესაძლებლობა — ინფორმაციაზე სწრაფი წვდომა, ინდივიდუალური სწავლება და შემოქმედებითი თავისუფლება. თუმცა, მეორე მხარე ბევრად უფრო მუქია — დეზინფორმაცია, ციფრული თვალთვალი და ონლაინ ძალადობის სრულიად ახალი, დაუნდობელი ფორმები. სწორედ ამიტომ, AI-ზე მსჯელობა დიდი ხანია გასცდა უბრალო ტექნოლოგიურ პროგრესს; ეს არის ბავშვის უფლებების ფუნდამენტური საკითხი.

ხელოვნურ ინტელექტზე მსჯელობა მხოლოდ ტექნოლოგიური განვითარების ან განათლების მოდერნიზაციის საკითხი არ არის. ბავშვის საუკეთესო ინტერესები, დაცულობა, პირადი ცხოვრების უფლება, სანდო ინფორმაციაზე წვდომა, განათლების უფლება, მონაწილეობა და დისკრიმინაციისგან დაცვა უნდა გახდეს ნებისმიერი AI პოლიტიკის, რეგულაციისა და პრაქტიკის საფუძველი.

პედიატრიის ამერიკული აკადემიის (AAP) 2026 წლის პოლიტიკის დოკუმენტშიც („ციფრული ეკოსისტემები, ბავშვები და მოზარდები“) პირდაპირ ვკითხულობთ, რომ დროა, თავი დავანებოთ მხოლოდ „ეკრანთან გატარებული საათების“ თვლას. პრობლემა ბევრად ღრმაა — მთლიანი ციფრული ეკოსისტემა ხშირად არა ბავშვის კეთილდღეობაზე, არამედ კომერციულ მოგებასა და მომხმარებლის მიჯაჭვულობაზეა ორიენტირებული.

AI და ბავშვის საუკეთესო ინტერესები

განათლების ექსპერტი თეა ძოწენიძე აღნიშნავს, რომ AI უკვე ჩაშენებულია იმ ციფრულ გარემოში, სადაც ბავშვები სწავლობენ, ურთიერთობენ და ერთობიან. შესაბამისად, ის აღარ არის მხოლოდ დამატებითი ინსტრუმენტი, რომელსაც ბავშვი საჭიროების შემთხვევაში მიმართავს. ხელოვნური ინტელექტი თანდათან ხდება გარემო, რომელიც გავლენას ახდენს ბავშვის ცოდნის მიღების, აზროვნების, კომუნიკაციისა და თვითგამოხატვის ფორმებზე.

ბავშვის უფლებათა კონვენციის მიხედვით, ბავშვებთან დაკავშირებულ ყველა გადაწყვეტილებაში პირველადი უნდა იყოს მისი საუკეთესო ინტერესი. საუკეთესო ინტერესზე დაფუძნებული მიდგომა ნიშნავს, რომ AI სისტემები თავიდანვე უნდა იქმნებოდეს ბავშვების უსაფრთხოების, განვითარების, პირადი ცხოვრების დაცვისა და კეთილდღეობის გათვალისწინებით. ეს გულისხმობს მონაცემთა გაძლიერებულ დაცვას, ასაკთან შესაბამის წესებს, მავნე კონტენტისა და მანიპულაციის თავიდან არიდებას, ალგორითმული მიკერძოების პრევენციას და იმას, რომ ბავშვებისთვის განკუთვნილი ციფრული გარემო არ იყოს მხოლოდ კომერციულ ინტერესებზე მორგებული.

ინფორმაცია, დეზინფორმაცია და ალგორითმები

ხელოვნური ინტელექტი არ არის ნეიტრალური ან უშეცდომო სისტემა. მას შეუძლია დააგენერიროს მცდარი ინფორმაცია, გაამყაროს მიკერძოებული წარმოდგენები ან ასახოს ის სტერეოტიპები, რომლებიც მის სასწავლო მონაცემებშია ჩადებული. ბავშვებისთვის, რომლებიც ჯერ კიდევ ავითარებენ კრიტიკული შეფასების უნარებს, განსაკუთრებით რთულია იმის გარჩევა, სად არის სანდო ინფორმაცია და სად იწყება დეზინფორმაცია.

AI-ის ეპოქაში ციფრული წიგნიერება მხოლოდ ტექნიკური უნარი აღარ არის. ეს არის ბავშვის უფლების დაცვა სანდო ინფორმაციაზე, განათლებასა და მანიპულაციისგან თავისუფალ გარემოზე. ბავშვს უნდა ასწავლონ როგორ გადაამოწმოს წყარო, როგორ ამოიცნოს რეკლამა ან მანიპულაცია, რატომ შეიძლება აჩვენებდეს ალგორითმი კონკრეტულ კონტენტს და რატომ არ უნდა მიიღოს AI-ის პასუხი უპირობო ჭეშმარიტებად.

კონფიდენციალურობა და მონაცემთა დაცვა

ბავშვის კონფიდენციალურობისა და მონაცემთა დაცვის საკითხი AI-ის ეპოქაში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. AAP-ის პოლიტიკის დოკუმენტი ხაზს უსვამს, რომ პლატფორმები მონაცემებს აგროვებენ, ხოლო ბავშვებს ხშირად არ ესმით, როგორ გროვდება ეს ინფორმაცია და მონაცემთა შეგროვებაზე სრულად გააზრებულ თანხმობას ვერ აძლევენ. სწორედ ამიტომ ბავშვების მიმართ მიზნობრივი რეკლამა, ქცევითი პროფილირება და ზედმეტი ციფრული თვალთვალი თავიდან უნდა იყოს აცილებული.

AI სისტემებთან ურთიერთობისას ბავშვები ხშირად ტოვებენ ბევრად მეტ მონაცემს, ვიდრე თავად აცნობიერებენ. ეს შეიძლება იყოს ტექსტი, ხმა, ფოტო, ვიდეო, ძიების ისტორია, სასწავლო პლატფორმებზე შესრულებული დავალებები, ინტერესები, ქცევის მოდელი, ლოკაცია, სოციალური მედიის აქტივობა და ის ინფორმაციაც, რომელსაც მათ შესახებ მშობლები ან სხვა ადამიანები აქვეყნებენ.

მაგალითად, ბავშვმა ჩატბოტს შეიძლება გაუზიაროს საკუთარი ასაკი, სკოლა, ოჯახური გარემო, ემოციური მდგომარეობა ან პირადი გამოცდილება. სასწავლო პლატფორმამ შეიძლება შეინახოს მისი დავალებები, პროგრესი, შეცდომები და სწავლის ტემპი. სოციალური ქსელი კი სწავლობს, რომელ ვიდეოზე ჩერდება ბავშვი, რას აზიარებს, ვისთან ურთიერთობს და რა ტიპის კონტენტზე რეაგირებს. ამ ყველაფრის ერთობლიობა ქმნის ბავშვის ციფრულ კვალს.

ეს კვალი შეიძლება გამოყენებულ იქნას პერსონალიზებული რეკლამისთვის, ქცევითი პროფილირებისთვის, კონტენტის რეკომენდაციისთვის ან სხვა კომერციული მიზნებისთვის. ამიტომ ბავშვი ვერ განიხილება როგორც ჩვეულებრივი მომხმარებელი, რომელიც თავისუფლად და სრულად აცნობიერებს მონაცემთა გაზიარების შედეგებს.

ბავშვების მონაცემთა დაცვა AI სისტემებში უნდა იყოს საწყისი პრინციპი და არა დამატებითი პარამეტრი. ბავშვზე ორიენტირებული ციფრული გარემო უნდა ეფუძნებოდეს უსაფრთხოებას, კონფიდენციალურობას, მინიმალური მონაცემების შეგროვებას და ბავშვის საუკეთესო ინტერესს.

ონლაინ ძალადობის ახალი ფორმები: AI-ით გენერირებული ბულინგი, Deepfake და ციფრული მანიპულაცია

AI-ის ეპოქაში ბავშვის ჩვეულებრივი ფოტო შეიძლება რამდენიმე წუთში იქცეს დამამცირებელ, სექსუალიზებულ ან მანიპულირებულ გამოსახულებად. სწორედ ამიტომ, ონლაინ ძალადობა აღარ შემოიფარგლება შეურაცხმყოფელი კომენტარებით, მუქარით ან ყალბი პროფილებით.

ციფრული უსაფრთხოების ექსპერტი ლინდა ჩიხლაძე აღნიშნავს, რომ AI-მ კიბერბულინგს ახალი ფორმები მისცა. ხელოვნური ინტელექტი შეიძლება გამოიყენონ ბავშვის სახელით ყალბი მიმოწერის შესაქმნელად, მისი ხმის ან ვიზუალის იმიტაციისთვის, დამამცირებელი მიმების, ვიდეოების, ფოტოების ან ცრუ „მტკიცებულებების“ დასამზადებლად. განსაკუთრებით სახიფათოა Deepfake და ე.წ. „Nudification“ ტიპის მანიპულაციები, როდესაც ბავშვის ან მოზარდის ჩვეულებრივი ფოტო შეიძლება გარდაიქმნას დამამცირებელ, სექსუალიზებულ ან საზიანო გამოსახულებად. UNICEF-იც ხაზს უსვამს, რომ ბავშვების AI-ით შექმნილი ან მანიპულირებული სექსუალიზებული გამოსახულებები ბავშვზე ძალადობის მასალად უნდა განიხილებოდეს და არა „უბრალოდ ფეიკად“.

AI-ით გენერირებული ბულინგის აღმოჩენა და შეჩერება რამდენიმე მიზეზის გამოა რთული:

• მასშტაბი: AI-ს შეუძლია წამებში შექმნას ერთი და იმავე დამაზიანებელი კონტენტის მრავალი ვერსია: ფოტო, ტექსტი, ხმა, ვიდეო ან მიმი. პლატფორმების მოდერაცია კი ხშირად უკვე გავრცელებული ზიანის შეჩერებას ცდილობს და არა მის თავიდან აცილებას.
• რეალისტურობა: თანამედროვე Deepfake კონტენტი ზოგჯერ იმდენად დამაჯერებელია, მსხვერპლს უწევს ამტკიცოს, რომ „ეს მე არ ვარ“. ეს ტვირთი განსაკუთრებით უსამართლო და მძიმეა ბავშვისთვის, რომელსაც შეიძლება არ ჰქონდეს არც ტექნიკური ცოდნა, არც ფსიქოლოგიური რესურსი და არც საკმარისი მხარდაჭერა, რომ თავი დაიცვას.
• კონტექსტი: ალგორითმს შეიძლება გაუჭირდეს განსხვავება ხუმრობასა და დამამცირებელ ძალადობას შორის, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება ბავშვების ენას, სლენგს, ირონიას, დახურულ ჩათებს ან ქართულენოვან ციფრულ სივრცეს. AI-ით შექმნილი ბულინგი ხშირად არ არის ერთი ცალკე პოსტი. ის შეიძლება იქცეს კამპანიად, რომელიც მოიცავს ყალბ პროფილს, დამონტაჟებულ ფოტოს, ხმოვან შეტყობინებას, ჯგუფურ ჩათს, მუქარას და შანტაჟს.
• გავრცელების სიჩქარე: დამაზიანებელი კონტენტი ერთი პლატფორმიდან მეორეზე ძალიან სწრაფად გადადის. თუ ფოტო ან ვიდეო ერთი სოციალური ქსელიდან წაიშალა, ის შეიძლება უკვე გავრცელებული იყოს Telegram-ში, Instagram-ის დახურულ ჯგუფში, WhatsApp-ში ან სხვა სივრცეში. ამიტომ მხოლოდ პლატფორმის მოდერაცია საკმარისი არ არის. საჭიროა სკოლების, მშობლების, ტექნოლოგიური კომპანიების, ბავშვთა დაცვის და სამართალდამცავი უწყებების კოორდინირებული რეაგირება.

საქართველოს კონტექსტში ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ლინდა ჩიხლაძე აღნიშნავს, რომ მხოლოდ საერთაშორისო მაგალითებით არ უნდა შემოვიფარგლოთ. მისი თქმით, საქართველოში ამ მიმართულებით ბევრი კვლევა არ გვაქვს, თუმცა ქალთა ფონდი „სოხუმის“ 2025 წლის სწრაფმა მოკვლევამ, „სკოლის მოსწავლეებში კიბერთავდასხმებისა და ონლაინ ძალადობის გენდერული განზომილება“, აჩვენა, რომ ონლაინ ძალადობა უკვე არის ბავშვების ყოველდღიური ციფრული გამოცდილების ნაწილი.

• კვლევამ აჩვენა, რომ დასავლეთ საქართველოს 10 მუნიციპალიტეტში გამოკითხული 192 მოსწავლიდან 25%-ს პირადად ჰქონია ონლაინ ძალადობის ან კიბერთავდასხმის გამოცდილება. 
• ეს ნიშნავს, რომ ყოველი მეოთხე მოსწავლე უკვე შეხებია პრობლემას, რომელზეც ხშირად ჯერ კიდევ ისე ვსაუბრობთ, თითქოს ის მხოლოდ შორეული ან „დიდი ქვეყნების“ საკითხი იყოს.
• კვლევა ასევე აჩვენებს, რომ ონლაინ ძალადობას მკაფიო გენდერული განზომილებაც აქვს — გოგოები უფრო ხშირად აწყდებიან ძალადობას TikTok-სა და Facebook-ზე, განსაკუთრებით სექსუალური შევიწროებისა და გარეგნობაზე თავდასხმის ფორმით. 
• ბიჭების შემთხვევაში კი უფრო მკაფიოდ იკვეთება ონლაინ თამაშებთან დაკავშირებული ზეწოლა, პირადი ანგარიშების გატეხვა, ფულის გამოძალვა და ჰაკერული თავდასხმები

ყველაზე გავრცელებულ ფორმებს შორის არის შეურაცხმყოფელი კომენტარები და ჭორები, გარეგნობასთან დაკავშირებული დამცინავი შეფასებები, პირადი ფოტოების ან ინფორმაციის უნებართვოდ გავრცელება, მუქარა, ანგარიშების გატეხვა და სექსუალური ხასიათის არასასურველი შეტყობინებები. 

AI კი ამ უკვე არსებულ პრობლემებს ახალ მასშტაბს აძლევს: ის დამაზიანებელ კონტენტს უფრო რეალისტურს, უფრო სწრაფად გასავრცელებელს და უფრო რთულად გასაქარწყლებელს ხდის.

ონლაინ ძალადობის ზიანი ეკრანთან არ მთავრდება. ის გადადის ბავშვის ყოველდღიურ ცხოვრებაში, სწავლაში, ურთიერთობებში, თვითშეფასებასა და უსაფრთხოების განცდაში. ბავშვები, რომლებიც ონლაინ ძალადობას განიცდიან, შეიძლება აღმოჩნდნენ შფოთვის, სოციალური იზოლაციის, დაბალი თვითშეფასების ან ონლაინ სივრცის მიმართ შიშის წინაშე. განსაკუთრებით საყურადღებოა ისიც, რომ მათთვის დახმარების თხოვნა მარტივი არ არის: ნაწილი მომხდარს მეგობრებს ან მშობლებს უზიარებს, ნაწილი კი საერთოდ არავის ეუბნება.

ამიტომ AI-ით გენერირებული ბულინგი, Deepfake, ხმის იმიტაცია, ყალბი მიმოწერა ან ბავშვის ფოტოს მანიპულაციური გამოყენება ბავშვთა დაცვის სისტემამ რეალურ ძალადობად უნდა აღიაროს. ონლაინ სივრცეში მიღებული ზიანი ისეთივე სერიოზულია, როგორც ფიზიკურ გარემოში მომხდარი ძალადობის შედეგად — ორივე შემთხვევაში ეს ეხება ბავშვის ღირსებას, პირად ცხოვრებას, ფსიქიკურ ჯანმრთელობას და სოციალურ უსაფრთხოებას.

AI და განათლება: შესაძლებლობა, შიში და სისტემის მზაობა

ხელოვნური ინტელექტი განათლებაში მხოლოდ საფრთხე არ არის — ის პერსონალიზებული სწავლების ძლიერი ინსტრუმენტია, რომელიც მოსწავლეს საკუთარი ტემპით განვითარებაში ეხმარება, მასწავლებელს კი დამატებითი რესურსებით ამარაგებს.

AI განსაკუთრებით ეფექტურია სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე ბავშვებისთვის, რადგან მყისიერად უზრუნველყოფს მათთვის აუცილებელ მხარდაჭერას: ტექსტის გამარტივებას, ალტერნატიულ ახსნას, ვიზუალიზაციასა და ენობრივ ადაპტაციას.

თუმცა მთავარი კითხვა რჩება: როგორ უნდა განვასხვაოთ დახმარება ჩანაცვლებისგან? რა ხდება მაშინ, როცა მოსწავლე AI-ის მიერ გენერირებულ პასუხს უბრალოდ აკოპირებს? როგორ უნდა შეაფასოს მასწავლებელმა ნამუშევარი, რომლის ნაწილიც AI-მ შექმნა? და როგორ დავიცვათ ბავშვის კრიტიკული აზროვნება იმ გარემოში, სადაც მზა პასუხის მიღება რამდენიმე წამშია შესაძლებელი?

თეა ძოწენიძე ამ საკითხს სწორედ სწავლის პროცესის ცვლილებას უკავშირებს. მისი შეფასებით, კრიტიკული აზროვნება არ ვითარდება მზა პასუხის მიღებით — ის ვითარდება მაშინ, როდესაც ბავშვი თავად ეძებს ინფორმაციას, ადარებს წყაროებს, უშვებს შეცდომებს, ასწორებს მათ და დამოუკიდებელ დასკვნამდე მიდის. თუ AI ამ პროცესს მთლიანად ჩაანაცვლებს, ბავშვი შეიძლება დარჩეს შედეგთან, მაგრამ დაკარგოს სწავლის გზა.

ამიტომ განათლების სისტემის ამოცანა AI-ის აკრძალვა კი არ უნდა იყოს, არამედ მისი პასუხისმგებლიანი გამოყენების სწავლება. სკოლამ ბავშვებს უნდა აუხსნას, როდის შეიძლება AI-ის გამოყენება, რა შემთხვევაში ხდება ის დამხმარე ინსტრუმენტი და როდის ცვლის მოსწავლის შრომას. მოსწავლემ უნდა იცოდეს, რომ AI-ის პასუხი ყოველთვის ზუსტი არ არის; რომ ის შეიძლება იყოს მიკერძოებული, არასრული ან მცდარი; და რომ ნებისმიერი გენერირებული ინფორმაცია გადამოწმებას საჭიროებს.

სკოლებისთვის ერთ–ერთი მთავარი გამოწვევაა მკაფიო წესების არარსებობა. თუ სკოლა AI-ს მხოლოდ კრძალავს, ბავშვები მაინც გამოიყენებენ მას, ოღონდ ფარულად. ხოლო თუ სკოლა საერთოდ არ რეაგირებს, მოსწავლეები მარტო რჩებიან ტექნოლოგიასთან, რომლის მუშაობის პრინციპებსაც ბოლომდე ვერ აცნობიერებენ. ამიტომ საჭიროა ისეთი სასკოლო მიდგომა, რომელიც აერთიანებს წესებს, ეთიკას, ციფრულ წიგნიერებას და ბავშვის უფლებებზე დაფუძნებულ ხედვას.

ამ კონტექსტში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მასწავლებლის როლი. AI-ის ეპოქაში მასწავლებელი მხოლოდ ცოდნის გადამცემი აღარ არის. მისი როლი უფრო მეტად უკავშირდება მოსწავლისთვის მიმართულების მიცემას, წყაროების შეფასების სწავლებას, დისკუსიის წარმართვას, ეთიკური კითხვების დასმას და ისეთი დავალებების შექმნას, სადაც მოსწავლეს მხოლოდ მზა პასუხის წარმოდგენა კი არა, საკუთარი მსჯელობის, გამოცდილებისა და არგუმენტის ჩვენება მოუწევს. სწორედ ამიტომ, AI-ის შესახებ საუბარი მასწავლებლების გადამზადების გარეშე ზედაპირული დარჩება.

AI განსაკუთრებით მნიშვნელოვან კითხვებს აჩენს ინკლუზიური განათლების კუთხითაც. ერთი მხრივ, მას შეუძლია მხარდაჭერის ახალი შესაძლებლობები შექმნას სხვადასხვა საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის. მაგალითად, მასალის გამარტივება, ტექსტის ხმოვან ფორმატში გადაყვანა, ვიზუალური მხარდაჭერა, ალტერნატიული ახსნა ან ინდივიდუალური სავარჯიშოები შეიძლება დაეხმაროს ბავშვს სასწავლო პროცესში ჩართვაში. მეორე მხრივ, თუ AI სისტემები არ არის ბავშვზე ორიენტირებული და ინკლუზიურად შექმნილი, ისინი შეიძლება თავად გახდნენ უთანასწორობის გამაძლიერებელი: ვერ გაითვალისწინონ ენობრივი, სოციალური, კოგნიტური ან შეზღუდულ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული საჭიროებები.

რა უნდა შეიცვალოს 

საქართველოში ბავშვები უკვე დიდი ხანია ახალ ციფრულ რეალობაში ცხოვრობენ, სახელმწიფო კი კვლავ ბიუროკრატიულ ინერციაშია და ისე იქცევა, თითქოს ხელოვნური ინტელექტი შორეული მომავლის ან სამეცნიერო ფანტასტიკის ნაწილი იყოს. ეს ინსტიტუციური სიბრმავე და დაგვიანებული რეაგირება უბრალოდ ტექნოლოგიური ჩამორჩენა არ არის — ეს არის სისტემური გულგრილობა, რომელიც ყოველდღიურად უქმნის საფრთხეს ბავშვების უსაფრთხოებას, განათლებასა და ფსიქიკას. 

გთავაზობთ შემაჯამებელ რეკომენდაციებს, რომლებიც ჩემი აზრით, არსებული გამოწვევების საპასუხოდ ქმედითი ნაბიჯები იქნებოდა:

AI და ციფრული წიგნიერება სასკოლო განათლების  უნდა გახდეს სასკოლო განათლების ნაწილი — სკოლაში ბავშვებს უნდა ასწავლიდნენ არა მხოლოდ ტექნოლოგიის გამოყენებას, არამედ ინფორმაციის გადამოწმებას, ალგორითმების გავლენის გააზრებას, რეკლამისა და მანიპულაციის ამოცნობა, პირადი მონაცემების დაცვასა და ონლაინ სივრცეში პასუხისმგებლიანი ქცევას.

სკოლებისთვის საჭიროა AI-ის გამოყენების გასაგები და ასაკზე მორგებული წესების შემუშავება – აქცენტი მხოლოდ აკრძალვებზე კი არა, პასუხისმგებლიანი და გამჭვირვალე გამოყენების სწავლებაზე უნდა გაკეთდეს.

მნიშვნელოვანია მასწავლებლების მომზადება AI-ის შესაძლებლობებისა და რისკების შესახებ —მასწავლებლებს სჭირდებათ პრაქტიკული ცოდნა იმის შესახებ, როგორ გამოიყენონ AI სასწავლო პროცესის გასაძლიერებლად, როგორ შეაფასონ მოსწავლის დამოუკიდებელი მუშაობა, როგორ ასწავლონ წყაროების გადამოწმება და როგორ განიხილონ ბავშვებთან დეზინფორმაციისა და ალგორითმული მიკერძოების საკითხები.

ბავშვთა დაცვის სისტემამ ონლაინ ძალადობის ახალი ფორმები რეალურ ძალადობად უნდა აღიაროს — AI-ით გენერირებული ბულინგმა, Deepfake-მა, ხმის იმიტაციამ, მანიპულირებულმა ფოტოებმა თუ ონლაინ შანტაჟმა შესაძლოა მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვიოს ბავშვის ღირსების,  პირადი ცხოვრების, ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და უსაფრთხოებისთვის, ამიტომაც სამართლებრივი რეაგირება აუცილებლად უნდა მოჰყვეს. 

სკოლებსა და ბავშვთა დაცვის უწყებებს უნდა ჰქონდეთ სწრაფი რეაგირების პროტოკოლი — თუ ბავშვის შესახებ ყალბი ფოტო, ვიდეო, ხმა ან სხვა დამაზიანებელი მასალა ვრცელდება, სკოლამ, მშობელმა, სოციალური დაცვის სისტემამ და სამართალდამცავმა უწყებებმა უნდა იცოდნენ, ვინ რას აკეთებს, ვის უნდა მიმართონ და როგორ უნდა დაიცვან ბავშვი დამატებითი ზიანისგან.

ბავშვების მონაცემთა დაცვა უნდა გახდეს AI პლატფორმებისა და საგანმანათლებლო ტექნოლოგიების შეფასების მთავარი კრიტერიუმი — ბავშვი არ არის ჩვეულებრივი მომხმარებელი. მისი მონაცემები, ქცევა, ხმა, ფოტო, სასწავლო პროგრესი და ციფრული კვალი არ უნდა იქცეს კომერციული პროფილირების, მიზნობრივი რეკლამის ან უკონტროლო დამუშავების ობიექტად.

ბავშვებისთვის უნდა არსებობდეს დახმარების მიღების მარტივი, კონფიდენციალური და გასაგები გზა — ბავშვმა უნდა იცოდეს, ვის მიმართოს, თუ მის შესახებ ყალბი კონტენტი გავრცელდა, აშანტაჟებენ, ან მის წინააღმდეგ რეალური თუ AI-ით შექმნილი მასალა გამოიყენეს. დახმარების თხოვნა არ უნდა იყოს რთული, დამამცირებელი ან ბავშვისთვის დამატებითი საფრთხის შემცველი.

AI-ის პოლიტიკის ფორმირებისას ბავშვების ხმა უნდა ისმოდეს — ბავშვები არ არიან მხოლოდ დასაცავი ობიექტები. ისინი უკვე არიან ამ ტექნოლოგიების აქტიური მომხმარებლები და ყველაზე კარგად იციან, როგორ იყენებენ AI-ს, რისი ეშინიათ, რა სჭირდებათ და სად გრძნობენ თავს დაუცველად.

ბავშვთა უფლებები ხელოვნური ინტელექტის პოლიტიკის ცენტრში უნდა დადგეს — თუ სისტემა ამ ცვლილებებს დღეს არ დაიწყებს, ხვალ მისი რეაგირება უკვე დაგვიანებული იქნება. ბავშვების ციფრული უსაფრთხოება, მონაცემთა დაცვა, განათლების უფლება და ღირსება არ შეიძლება დაელოდოს იმას, როდის გახდება პრობლემა მასობრივი და თვალსაჩინო.