დაახლოებით 3 თვეა, რაც ემიგრაციაში მცხოვრები ნატა ვიბლიანი სოციალურ ქსელში ვიდეოებს აქვეყნებს, სადაც 90-იან წლებში, სვანეთის სოფელ სგურიშში მასზე განხორციელებულ ძალადობაზე ჰყვება — ქალი ასახელებს კონკრეტული კაცების ვინაობასაც. 13 ივლისს მან თამუნა მუსერიძის პოდკასტში ამაზე ვრცლად ისაუბრა და თქვა, რომ ის თანასოფლელების მხრიდან სისტემური სექსუალური და ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი 9 წლის ასაკიდან იყო.
ნატას თქმით, ძალადობა მეზობელმა, ნათლიის ძმამ, დაახლოებით მისი მშობლების ასაკის კაცმა მამის წლისთავის შემდეგ დაიწყო და პირველად საქონლის სადგომში გააუპატიურა. ქალი ამ ეპიზოდს რადიო თავისუფლებასთან ინტერვიუში იხსენებს და ამბობს, რომ ამის შემდეგ ძალადობამ სისტემური ხასიათი მიიღო, მათ შორის — იარაღისა და ოჯახის წევრების მკვლელობის მუქარით.
“ძროხას ვწველიდი, იქ შემოვიდა. თავზე გადამისვა ხელი, ნუ გეშინიაო… ტკივილისგან გავითიშე, რამდენი ხანი ვეგდე იმ ბოსელში, იმ მდგომარეობაში, არ მახსოვს. გონზე რომ მოვედი, ეს ადამიანი იქ აღარ იყო, დამტოვა და გაიქცა.
დაუმორჩილებელი ბავშვი ვიყავი, სანამ იარაღს არ აიღებდა და პირში არ ჩამჩრიდა პისტოლეტის ლულას, მანამდე ვერ მიმორჩილებდა და ასეთ მდგომარეობაში მაუპატიურებდა. ჩემს უმცროს ძმებს უშვერდა იარაღს და ამბობდა, რომ ხმას თუ ამოვიღებდი, იმათ დახოცავდა”.
ნატა ჰყვება, რომ დაშინების მიზნით, იყო ფიზიკური ძალადობის ეპიზოდებიც.
“ცხენზე გამომაბა და სადაც ზაფხულობით, საბალახოდ გადაგვყავდა საქონელი, იქამდე მათრია ცხენზე მიბმული, რომ ვინმესთვის არ მეთქვა სიმართლე”.
ქალის თქმით, მეზობლის მხრიდან ძალადობა 13-14 წლის ასაკამდე გრძელდებოდა. დაახლოებით ამ პერიოდში დაორსულდა და, სავარაუდოდ, 1997 წელს ბავშვი გააჩინა. მისივე თქმით, დაორსულების შემდეგ, იარაღის დაშინებით, აიძულებდნენ ეთქვა, რომ ბავშვი სხვისი იყო. ასევე ამბობს, რომ ცდილობდნენ მისთვის მუცელი მოეშალათ და ერთი კვირის განმავლობაში გაურკვეველ ბალახეულ სითხეებს ასმევდნენ, თუმცა უშედეგოდ. ამის შემდეგ ზუგდიდის სამშობიაროში წაიყვანეს, სადაც ნაადრევად იმშობიარა, აქედან მოყოლებული კი ბავშვი აღარ უნახავს და არ იცის, ცოცხალია, თუ არა.
“ბავშვის ხმა გავიგე, რომ იტირა და თმები დავინახე, კარებში რომ გაჰყავდათ. ექთანმა იკითხა, ბავშვს რა ვუყოო, ანუ ექთანმა და ყველამ იცოდა, რომ ბავშვი მოსაშორებელი იყო, ჩვეულებრივი მშობიარობა არ იყო. მაინც იკითხა ექთანმა, ბავშვს რა ვუყოო, გასცეს პასუხი, რომ მოკალიო”, — ჰყვება ნატა.
ქალის თქმით, მშობიარობისა და სოფელში დაბრუნების შემდეგ იარაღის მუქარით მასზე სექსუალური ძალადობა გაგრძელდა, რომელშიც კიდევ სამი კაცი იყო ჩართული, მათ შორის, იმ კაცის ძმა, რომელმაც ის პირველად გააუპატიურა. მალევე კი ოჯახთან — დედასთან და სამ დედმამიშვილთან ერთად სოფლიდან გაააძევეს: “გაგვაგდეს, როგორც დამნაშავეები”. ნატას თქმით, სოფლის დატოვების სანაცვლოდ, თანხა გადაუხადეს, რომელიც მათი სახლის ღირებულებაზე ბევრად ნაკლები იყო.
ნატას სიტყვებით, როგორც ძალადობაზე, ისე ორსულობაზე სოფელში იცოდა ყველამ, მათ შორის, ნათესავებმა, თუმცა არავინ დახმარებია. ქალი სოფელში მოძალადეების გავლენებზე საუბრობს და ამბობს, რომ მათი ყველას ეშინოდა.
“საღამოს რომ დათვრებოდნენ, ჰაერში ვეღარ გაიხედებოდი, ისეთი სროლები იყო, ხალხს აღარ აძინებდნენ ღამით, ისეთი ამბავი ჰქონდათ. […] ჩვენი სახლის კედლები სულ დამსკდარია, ყოველი მათი დალევა იქ იყო ომის ტოლფასი, სულ დაცხრილული იყო ჩვენი სახლი”, — იხსენებს ქალი.
მისი თქმით, სოფლიდან გამოძევების შემდეგ, იქ მკვდრად გამოაცხადეს. ახლა კი, როცა სოციალურ ქსელში საჯაროდ გამოჩნდა, სავარაუდო მოძალადეების ოჯახის წევრებისგან მუქარებსა და შეურაცხყოფებს იღებს.
ნატას სიტყვებით, მისი ამბის გასაჯაროების შემდეგ, ბევრი ქალისგან იღებს შეტყობინებას, რომლებიც უყვებიან, რომ მსგავსი გამოცდილება მათაც ჰქონიათ.
“ძალიან ბევრი მწერს, რომ გითხრათ სიმართლე, ძალიან ბევრმა სვანმა გოგომ მომწერა, რომ “მე ბიძაშვილმა გამაუპატიურა”, “მე იმან გამაუპატიურა”, “შენ რა მაგარი გოგო ხარ, როგორ გაბედე ამის თქმა. მე რომ ეს ვთქვა, იმ წუთას მომკლავენ”. ასეთი შინაარსის შეტყობინებები მომდის”.
რა ვიცით გამოძიებაზე
შინაგან საქმეთა სამინისტროში მედია აპრილს განუცხადეს, რომ ნატა ვიბლიანის საქმეზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 137-ე, ანუ გაუპატიურების მუხლითაა დაწყებული. სხვა დეტალები ამ ეტაპზე უცნობია. ნატა ვიბლიანის ინფორმაციით, საგამოძიებო უწყებიდან მას 1 თვის წინ დაუკავშირდნენ.
გარდა ამისა, რადიო თავისუფლება ორ, ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ წყაროზე დაყრდნობით წერს, რომ პოლიციამ უკვე დაკითხა ის ადამიანები, რომლებმაც, შესაძლოა, ამ ისტორიის შესახებ რამე იცოდნენ.
საქმის ადვოკატმა, მარიამ ბარსონიძემ მედია აპრილს უთხრა, რომ ნატა ვიბლიანი ჯერჯერობით გამოკითხული არ არის და არც დაზარალებულის სტატუსი აქვს მინიჭებული.
“როგორც საგამოძიებო ორგანო მეუბნება, მიმდინარეობს საგამოძიებო მოქმედებები, თუმცა, მანამ, სანამ დაზარალებულად ცნობილი არ იქნება, ფიზიკურად ვერ გვექნება წვდომა არსებულ მტკიცებულებებზე.
ძალიან მჭიდრო კომუნიკაცია მაქვს შსს-სთან, მოთხოვნებით, რომ დროულად მოხდეს, პირველ რიგში, ნატას გამოკითხვა, რომელიც არაერთ მნიშვნელოვან დეტალს გაუზიარებს საგამოძიებო ორგანოს. გარდა ამისა, ჩვენი მხარე ვაკვირდებით, თუ რომელიმე საგამოძიებო მოქმედების ჩატარების საჭიროება გამოიკვეთება, ჩვენ ვთანამშრომლობთ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში და ბუნებრივია, მიმართულებებსაც მივცემთ”, — ამბობს ბარსონიძე.
ამბის გავრცელების შემდეგ, გააქტიურდა დისკუსია, შესაძლებელია თუ არა, ათობით წლის წინ მომხდარი სავარაუდო დანაშაულების ახლა გამოძიება. დღეს მოქმედი კანონით, არასრულწლოვანის მიმართ ჩადენილ რიგ სქესობრივ დანაშაულებზე ხანდაზმულობის ვადა საერთოდ არ ვრცელდება. კერძოდ, 137-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულს — გაუპატიურებას, თუ ის არასრულწლოვნის მიმართ არის ჩადენილი, ხანდაზმულობის ვადა არ აქვს.
16 ივლისს ქალთა მოძრაობამ სოლიდარობა გამოუცხადა ნატა ვიბლიანს და სამართალდამცავ ორგანოებს საქმის დაუყოვნებლივი, სრულყოფილი და ეფექტიანი გამოძიებისკენ მოუწოდა. მოძრაობა აღნიშნავს, რომ ბავშვზე სექსუალური ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე და, ამავდროულად, ყველაზე დაფარული დანაშაულია. ამასთან, საქართველოში დღემდე უცნობია მისი რეალური მასშტაბი, რადგან სახელმწიფოს არ შეუქმნია პრევენციის, გამოვლენისა და გადარჩენილთა მხარდაჭერის ეფექტიანი სისტემა.
“მეტიც, ბოლო წლებში თანმიმდევრულად იზღუდება იმ სამოქალაქო ორგანიზაციების საქმიანობა და რესურსები, რომლებიც ბავშვთა და ქალთა უფლებებს იცავენ და ძალადობაგამოვლილ ადამიანებს დახმარებას უწევენ. ეს გარემო ხმის ამოღებას კიდევ უფრო ართულებს”, — ნათქვამია განცხადებაში.
ნატას მონათხრობი კიდევ ერთხელ შეგვახსენებს: დუმილი არ ნიშნავს, რომ ძალადობა არ მომხდარა. დუმილი ხშირად ტრავმის, შიშის, სირცხვილის თავსმოხვევის, საზოგადოებრივი ზეწოლისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების მიმართ უნდობლობის შედეგია. სწორედ ამიტომ, თითოეულ ხმას, რომელიც დუმილს არღვევს, განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს.
ქალთა მოძრაობა შესაბამის უწყებებს მოუწოდებს, გამოიკვლიონ სავარაუდო დანაშაულთან დაკავშირებული ყველა შესაძლო გარაემოება და ფაქტი, ასევე, გამოძიების ყველა ეტაპზე დაიცვან დაზარალებულზე ორიენტირებული და ტრავმაზე მგრძნობიარე მიდგომა — მათ შორის, თავიდან აიცილონ ხელახალი ტრავმირება განმეორებითი დაკითხვებითა და არასაჭირო პროცედურებით.
გარდა ამისა, მოუწოდებენ მათ, მიიღონ ყველა აუცილებელი ზომა ნატა ვიბლიანის უსაფრთხოების, ღირსების და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დასაცავად; დროულად და სრულად მიაწოდონ დაზარალებულ მხარეს ინფორმაცია გამოძიების მიმდინარეობაზე.
ამასთან, ქალები მოუწოდებენ მედიას, საქმე გააშუქოს ეთიკური სტანდარტების დაცვით — სენსაციურობის, ტრავმული დეტალების ტირაჟირებისა და დაზარალებულის ხელახალი ტრავმირების გარეშე.
“მოვუწოდებთ საზოგადოებას, გვერდით დაუდგეს ნატას და არ გახდეს მისი დადანაშაულების, დისკრედიტაციისა თუ გაჩუმების მცდელობების ნაწილი. მსხვერპლის დადანაშაულება სწორედ ის მექანიზმია, რომელიც ძალადობას წლების განმავლობაში უხილავად ტოვებს. ქალთა მოძრაობა ნატა ვიბლიანისა და ყველა ძალადობაგამოვლილი ქალისა და ბავშვის გვერდით დგას. გვჯერა, რომ ნატას გამბედაობა ბევრ ადამიანს მისცემს ძალას, დაარღვიოს დუმილი, დაიბრუნოს საკუთარი ხმა და მოითხოვოს სამართლიანობა”, — აღნიშნულია განცხადებაში.
როგორც ნატა რადიო თავისუფლებას 14 ივლისს მიცემულ ინტერვიუში ეუბნება, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოსგან შორს არის, თავს უსაფრთხოდ არ გრძნობს.
“მე სვანეთის ხუთი გვარი ვამხილე. ხუთი გვარი მემტერება და მომდევს და რომელი გამისწორდება, არ ვიცი. ახლა, მართალია, საქართველოში არ ვარ, მაგრამ არც აქ ვგრძნობ თავს უსაფრთხოდ. განსაკუთრებით, ბოლო დღეებია, მას შემდეგ, რაც ამ ამბით ჟურნალისტებიც დაინტერესდნენ. ველოდები, რომ სახლის პატრონი, სადაც ვცხოვრობ, მოვიდეს — მასთან ერთად გავიდე მაღაზიაში და სახლისთვის ელემენტარული რაღაცები ვიყიდო. 4 დღეა, საერთოდ არ გავსულვარ გარეთ”.