19 ივნისს, თბილისში ZEG — ამბის თხრობის საერთაშორისო ფესტივალი იწყება. თავისუფლება და ადამიანის უფლებები, დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკა და მედია, ქალთა ლიდერობა და გენდერული სამართლიანობა, ლიტერატურა და მწერლობა, ომი და ტრავმა, ჯანდაცვა, არქტიტექტურა და ფილოსოფია — 3 დღის განმავლობაში 140-ზე მეტი მომხსენებელი აუდიტორიას შთამაგონებელ და უნიკალურ ამბებს გაუზიარებს.

ZEG-ის წლევანდელ პროგრამაში არაერთი სესიაა, რომელიც განსაკუთრებით დაგაინტერესებთ, თუ ქალთა უფლებები, ფემინისტური პერსპექტივა და გენდერული თანასწორობის საკითხები თქვენთვის მნიშვნელოვანია. 

თუ არჩევანის გაკეთება გიჭირთ, აქ თავს მოვუყრით 8 სესიას, სადაც  მომხსენებლები ძალაუფლებაზე, ქალების გამოცდილებაზე, სექსუალობაზე, ონლაინ ძალადობასა და მართლმსაჯულებაზე განსხვავებულ პერსპექტივებს შემოგთავაზებენ.

ამბის დაკარგული ნახევარი / BLINDSPOTS — Missing Half of the Story

ქალების გამოცდილება არ არის მეორეხარისხოვანი საკითხი. ძალაუფლების ნამდვილი სახე ყველაზე ადრე სწორედ აქ ვლინდება. მაშინ რატომ აგრძელებს მედია ქალების მხოლოდ მსხვერპლად, სიმბოლოებად ან გამონაკლისებად წარმოჩენას? — ამ კითხვას ფესტივალის ერთ-ერთი სესიის ანონსში ნახავთ, მათზე პასუხს კი მომხსენებლები აუდიტორიასთან ერთად იპოვიან.

ამ სესიაზე შეხვდებით ჟურნალისტსა და მედია მენეჯერ ელიზა ანიანგვეს, რომელიც გენდერული თანასწორობის საკითხებზე მუშაობს. ის ხელმძღვანელობს Fuller-ს — რედაქციას, რომელიც ქალებისა და გენდერულად მრავალფეროვანი ადამიანების შესახებ სიღრმისეულ რეპორტაჟებს ამზადებს და იკვლევს სისტემებს, რომლებიც უთანასწორობას ქმნიან და ამყარებენ.

ელიზასთან ერთად, სესიას გაუძღვება მკვლევარი, ავტორი და TEDx-ის სპიკერი ლუბა კასოვა, რომლის კვლევებიც ქალების წარმომადგენლობასა და მედიაში არსებულ გენდერულ უთანასწორობას ეხება. სპიკერები იმსჯელებენ იმაზე, რას ვერ ხედავს ახალი ამბები და როგორ შეიცვლებოდა ყველაფერი, ქალების გამოცდილება ძალაუფლების ნარატივის ცენტრში რომ ყოფილიყო.

გაუთქმელობის შეთანხმების დარღვევა /  BREAKING THE NDA 

“ზელდა პერკინსმა, ჰარვი ვაინშტაინის ყოფილმა ასისტენტმა, 1998 წელს ხელი მოაწერა დოკუმენტს, რომელსაც ის უნდა გაეჩუმებინა. ამ შეთანხმების დარღვევამ მას კარიერა, ურთიერთობები და ცხოვრების წლები წაართვა. თუმცა ნანგრევებიდან ზელდამ ააშენა მოძრაობა, რომელმაც სამ ქვეყანაში შეცვალა კანონმდებლობა” — ვკითხულობთ პროგრამის აღწერაში.

1998 წელს ზელდა პერკინსმა ხელი მოაწერა დოკუმენტს, რომელიც მას ჰარვი ვაინშტაინის მიერ ჩადენილ სექსუალური შევიწროებისა და ძალადობის შემთხვევებზე დუმილს ავალდებულებდა. თითქმის ორი ათწლეულის შემდეგ, 2017 წელს, ის გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ასეთი შეთანხმება საჯაროდ დაარღვია და ამით არა მხოლოდ ვაინშტაინის საქმე, არამედ გაუთქმელობის შეთანხმებების სისტემური ბოროტად გამოყენებაც საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში მოაქცია. პერკინსი 2018 წელს ჟურნალმა Time-მა წლის ადამიანებს შორის დაასახელა, 2023 წელს კი UN Women UK-მა გენდერული თანასწორობისთვის შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის დააჯილდოვა. 2025 წელს კი ის ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის მეთაურის (CBE) წოდებით დააჯილდოვეს სოციალური სამართლიანობისთვის გაწეული საქმიანობის გამო.

ბრიტანელი აქტივისტი ზელდა პერკინსი ჟურნალისტ ნადია ბერდთან ერთად ძალაუფლების, სიჩუმისა და დაუსჯელობის სისტემებზე ისაუბრებს. ეს შეხვედრა განსაკუთრებით საინტერესო იქნება მათთვის, ვისაც #MeToo მოძრაობისა და გენდერული სამართლიანობის საკითხები აინტერესებს.

სიამოვნების პოლიტიკა / THE POLITICS OF PLEASURE

ეს იქნება სესია სიხარულზე, სურვილსა და კარგად ყოფნის რადიკალურ აქტზე. 

“სიამოვნება ყოველთვის პოლიტიკური იყო. ვინ იღებს სიამოვნებას, ვის ეკრძალება ის და ვინ ისჯება მისი მოთხოვნისთვის — ეს არასდროს ყოფილა შემთხვევითი. იმ დროს, როდესაც ქალთა სხეულები მთელ მსოფლიოში კონტროლდება და პოლიტიკურ იარაღად გამოიყენება”, — ვკითხულობთ პროგრამაში. 

განელი და კამერუნელი ორი მწერალი, ნანა დარკოა სეკიამა და ელიზა ანიანგვე, ჟურნალისტ და მოაზროვნე ჯულია უოტსონთან ერთად, ერთი შეხედვით მარტივი კითხვის დასმას ცდილობენ: რას ნიშნავს თავს კარგად გრძნობდე? და რატომ არის ეს დღემდე ასე საშიში?

ნანა დარკოა სეკიამა მწერალი, აქტივისტი და პანაფრიკელი ფემინისტია, რომელიც ქალების სურვილზე, სიამოვნებასა და სექსუალობაზე საჯარო საუბრის სივრცეების შექმნით არის ცნობილი. 2009 წელს მან დააფუძნა პლატფორმა Adventures from the Bedrooms of African Women, ხოლო მისი წიგნი The Sex Lives of African Women The Economist-მა 2021 წლის საუკეთესო წიგნებს შორის დაასახელა.

როგორ ვწეროთ სექსზე / HOW TO WRITE ABOUT SEX

ნანა დარკოა სეკიამა ფესტივალზე კიდევ ერთ შეხვედრას გამართავს — ამჯერად, ჟურნალისტებისა და ავტორებისთვის.

სექსი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად განხილული თემაა, თუმცა მასზე კარგად წერა არც ისე მარტივია. ძალიან ხშირად ამ თემაზე საუბარი ან ზედმეტად სამედიცინო, ან მორცხვ, ექსპლუატაციურ თუ უხერხულ ფორმას იღებს. 

განელი მწერალი და ფემინისტი, ნანა დარკოა სეკიამა წლების განმავლობაში ქმნის სივრცეებს, სადაც ქალებს სურვილზე, სირცხვილზე, სიამოვნებასა და ძალაუფლებაზე ღიად საუბარი შეუძლიათ. 

ამ ვორქშოფზე ის და ელიზა ანიანგვე იმაზე იმსჯელებენ, როგორ შეიძლება სექსზე წერა გულწრფელად, იუმორით, ზრუნვითა და პოლიტიკური სიფხიზლით ისე, რომ არ დაიკარგოს იმ ადამიანების მრავალფეროვანი გამოცდილება, რომელთა ისტორიებიც ამ ტექსტების საფუძველია. ვორქშოფი განსაკუთრებით საინტერესო იქნება ჟურნალისტებისა და ავტორებისთვის.

ჟურნალისტიკა 2050: დუმილისთვის შექმნილი / JOURNALISM 2050: DESIGNED TO SILENCE

კიდევ ერთი სესია პოდკასტის ჩაწერის ფორმატში იქნება თემაზე, თუ როგორ აძევებს ონლაინ ძალადობა ქალებს საჯარო სივრციდან. 

საუბარს გაუძღვება სამი ქალი, რომლებიც წლებია იკვლევენ ჟურნალისტიკის მომავალსა და ციფრულ გარემოს. კოლუმბიის უნივერსიტეტის პროფესორი და Tow Center for Digital Journalism-ის დირექტორი, ემილი ბელი თანამედროვე მედიისა და ტექნოლოგიების ერთ-ერთი წამყვანი მკვლევრია. მას შეუერთდებიან ჟურნალისტი და მწერალი ჰეზერ ჩაპლინი, რომელიც The New School-ში Journalism + Design-ის პროგრამას ხელმძღვანელობს. მათთან ერთად იქნება ავსტრალიელი ფემინისტი ჟურნალისტი და მკვლევარი, ჯული პოსეტიც.

ZEG-ზე ისინი ისაუბრებენ, თუ როგორ გამოიყენება ონლაინ ძალადობა და გენდერული დეზინფორმაცია ქალების საჯარო სივრციდან გასაძევებლად. საუბარი შეეხება ქალი ჟურნალისტების, აქტივისტებისა და პოლიტიკოსების წინააღმდეგ მიმართულ ციფრულ თავდასხმებს — რა ხდება მაშინ, როდესაც ქალთმოძულეობა ეკრანიდან ქუჩაში გადადის და როგორ შეიძლება ჟურნალისტიკამ და ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა უპასუხონ ამ მზარდ საფრთხეს.

არავის მსხვერპლი… თუ ყველასი? /  NOBODY’S VICTIM… OR EVERYBODY’S?

ფემინისტი ჟურნალისტისა და მკვლევრის, ჯული პოსეტის კიდევ ერთი სესია ამერიკელ ადვოკატ კერი გოლდბერგთან ერთად გაიმართება და შეეხება ძალაუფლებასა და ძალადობას ციფრულ ეპოქაში.

“ძალადობა აღარ რჩება მხოლოდ ჩაკეტილ ოთახში. ციფრული ძალადობა ტელეფონებით, პლატფორმებითა და ანონიმური ექაუნთებით ვრცელდება — იმ ტექნოლოგიებით, რომლებიც შექმნილია კაცების მიერ, ვისაც ეს შიში არასდროს გამოუცდია”, — წერია პროგრამის აღწერაში. 

ამერიკელი ადვოკატი, კერი გოლდბერგი, რომელიც ქალების წინააღმდეგ ციფრულ ძალადობასა და პირადი ცხოვრების ხელყოფის საქმეებზე მუშაობს, ჯული პოსეტისთან ერთად ისაუბრებს იმაზე, თუ როგორ იქცა ტექნოლოგია ძალადობისა და კონტროლის ახალ იარაღად. დისკუსია შეეხება სოციალურ ქსელებს, ხელოვნურ ინტელექტს და იმ კომპანიების პასუხისმგებლობას, რომლებიც ამ პლატფორმებს ფლობენ.

მკვლელობის სქოლიოები / FOOTNOTES TO A MURDER 

როდესაც ქალი ფემიციდის მსხვერპლი ხდება, ყურადღება ხშირად მხოლოდ მის ან მკვლელის სახელზე ჩერდება. გაცილებით იშვიათად ვსაუბრობთ იმ ადამიანებზე, რომლებიც ტრაგედიის შემდეგ ცხოვრებას აგრძელებენ. აქტივისტი როზმერი დე ლა კრუზ სუაზო, რომლის მამამ 33 წლის წინ დედა, ლუსი, მოკლა, შექმნა ორგანიზაცია LUCY33, რათა ფემიციდის შედეგად დაზარალებული ბავშვებისა და ოჯახების ისტორიები ხილული გაეხადა. 

LUCY33 — მსოფლიოში პირველი დამოუკიდებელი ინიციატივაა, რომელიც ფემიციდის შედეგად დაზარალებული ოჯახებისა და ბავშვების მხარდაჭერასა და მათი გამოცდილების ხილვადობას ისახავს მიზნად. როზმერისთან ერთად სესიას გაუძღვება შელი ტაკრალი — ყოფილი ჟურნალისტი და გაეროს მსოფლიო სასურსათო პროგრამის (WFP) თანამშრომელი, რომელმაც კარიერა ჰუმანიტარული კრიზისებისა და კონფლიქტების გაშუქებას მიუძღვნა. წლების განმავლობაში ის მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში მუშაობდა, რათა საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება ომებსა და ჰუმანიტარულ კატასტროფებზე მიეპყრო.

დახურულ ფორმატში გამართული ეს შეხვედრა შეეხება იმას, თუ რა კვალს ტოვებს ქალების მიმართ ძალადობა წლების შემდეგ და როგორ იცვლება პერსპექტივა, როდესაც ძალადობის შედეგად დაზარალებული ოჯახები და ახლობლები აღარ რჩებიან საზოგადოების ყურადღების მიღმა.

ხმის ძალა და თხრობის ხელოვნება / YOUR VOICE IS THE STORY

გაინტერესებთ, როგორ შეუძლია ხმას ყურადღების მიპყრობა, ემოციების გადმოცემა, მიმართულების განსაზღვრა და ამბავზე გავლენა? მაშინ ეს ვორქშოპი, სადაც პეტ როდრიგესი ხმის ძალაუფლებაზე ისაუბრებს, თქვენთვისაა. ის არ არის უბრალოდ ტექნიკური მსახიობი, რომელიც ტექსტებს კითხულობს — პეტ როდრიგესს მედია ინდუსტრიაში მუშაობის 30-წლიანი გამოცდილება აქვს და ის ხმას განიხილავს, როგორც ძალაუფლებისა და ავტონომიის ინსტრუმენტს.

პეტ როდრიგესს მაყურებელი უფრო მეტად იცნობს Emmy-ის მფლობელი ანიმაციური სერიალიდან, Arthur. ის პერსონაჟ სუ ელენს ახმოვანებდა. თუმცა პეტს გახმოვანებული ჰყავს მრავალი ანიმაციური პერსონაჟი, ჩაწერილი აქვს 150-ზე მეტი აუდიოწიგნი, მათ შორის, პრემირებული QualityLand. მის ხმას მსმენელები ასევე იცნობენ Spotify-ის ორიგინალური პოდკასტიდან, Whistleblowers, და ისეთი ბრენდების სარეკლამო კამპანიებიდანაც, როგორებიცაა Lipton Iced Tea, TGI Fridays და Herbal Essences.

ვორქშოფი განსაკუთრებით საინტერესო იქნება ჟურნალისტებისთვის, პოდკასტერებისთვის, აქტივისტებისა და ყველასთვის, ვისაც საჯარო გამოსვლებში, ინტერვიუებში ან თხრობის სხვადასხვა ფორმაში საკუთარი ხმის უფრო თავდაჯერებულად და ეფექტიანად გამოყენება სურს.

სიის მიღმა კიდევ ბევრი მნიშვნელოვანი სესია, დისკუსია, პერფომანსი თუ ვორქშოფია. მათ შორის რამდენიმე შეხვედრა დამოუკიდებელი მედიის გადარჩენასა და სოლიდარობის მნიშვნელობაზე დისკუსიებს “სინათლე არ უნდა ჩაქრეს”  დაეთმობა. რეპრესიული კანონების თანმდევად ეს კამპანია 2025 წლის 13 აგვისტოს დაიწყო დამოუკიდებელი ონლაინ მედიების მხარდასაჭერად. 

“სინათლე არ უნდა ჩაქრეს” — ახლა უკვე ZEG-ის ფესტივალზე რამდენიმე სესიის ფარგლებში კამპანიის ავტორებისა და დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლების გაერთიანებულ ხმას გავიგონებთ. საუბარი შეეხება მზარდ ზეწოლას, სოლიდარობის მნიშვნელობასა და იმ გზებს, რომლითაც დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკა გადარჩენას ცდილობს.

• ერთ-ერთი სესია [JOURNALISM 2050: THE LIGHTS MUST STAY ON] Tow Center-ისა და Columbia Journalism Review-ის პოდკასტის ცოცხალი ჩანაწერის ფორმატში გაიმართება. ემილი ბელი და ჰეზერ ჩაპლინი ქართველ ჟურნალისტებთან, ლიკა ანთაძესა და ნინო ბაქრაძესთან ერთად ისაუბრებენ იმაზე, თუ რას ნიშნავს მუშაობის გაგრძელება მაშინ, როდესაც დამოუკიდებელ მედიაზე ზეწოლა იზრდება და თავისუფალი ჟურნალისტიკის სივრცე ვიწროვდება.
• კიდევ ერთი შეხვედრა [KEEPING THE LIGHTS ON: Against the Odds] სწორედ გამძლეობას, ნდობასა და სოლიდარობას დაეთმობა. ირმა დიმიტრაძესთან, მარიამ ჯაჭვაძესა და ქეთევან ქავთარაძესთან ერთად რეიჩელ კორპი იმაზე იმსჯელებს, თუ როგორ აგრძელებენ მუშაობას მედია ორგანიზაციები მაშინ, როდესაც რესურსები მცირდება, გამოწვევები იზრდება, ხოლო ხილვადობის შენარჩუნება თავად სამუშაოს ნაწილად იქცევა.

პოლიტიკის, ძალაუფლების, ტექნოლოგიების, მედიის, მეხსიერების, ომის, კეთილდღეობის, რწმენის, სიამოვნების, შიშისა და შესაძლებლობების შესახებ შესახებ ZEG-ის სამდღიან პროგრამაში კიდევ არაერთ ისტორიას მოისმენთ. სრული პროგრამა კი ფესტივალის ვებგვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ.