"რამდენიმე კვირაა, ვიღაც ყალბი ექაუნთებით მწერს საშინელებებს. რამდენიმე ექაუნთიდან მომწერა და ყველგან დავბლოკე. მოწერა არ იკმარა და ახლა პოსტებზე მიწერს კომენტარებს".

"ჩემს დას, 14 წლის არის, სოციალურ ქსელში დადებული ფოტო დაუფოტოშოფეს, თითქოს, საცვლებშია და ტელეგრამის ჯგუფში ჩააგდეს".

"TikTok-ზე ვიღაცამ ჩემი ვიდეოები და ფოტოები აიღო და საშინელ რაღაცებს წერს და აქვეყნებს, ხალხო".

"ჩემი ფოტოებიც უდევთ და სექს. მომსახურებას ჰპირდება ხალხს".

"იქნებ, შეძლოთ ჩემი დახმარება, რა შემიძლია, გავაკეთო? როგორ ვიპოვო, ან თუ ვიპოვი, ჩივილს აქვს აზრი?"

ციფრული პლატფორმების გამრავალფეროვნების, ტექნოლოგიური პროგრესისა და ხელოვნური ინტელექტის განვითარების კვალდაკვალ, მსგავსი კითხვებითა და წუხილებით სოციალურ ქსელებში არაერთი პოსტი და კომენტარი იწერება. უფლებადამცველები უკვე მრავალი წელია აღნიშნავენ, რომ ციფრული პლატფორმები ვერ არის დანაშაულისგან თავისუფალი და ხშირად, ძალადობის შემთხვევებიც შეიძლება გამოვლინდეს. შესაბამისად, ტექნოლოგიით ჩადენილი გენდერული ძალადობა (TFGBV) ახალი არ არის — უფრო მეტიც, იგი ფართოდ გავრცელებული და მზარდი პრობლემაა. როგორც ძალადობის სხვა ფორმები, ეს დანაშაულიც გენდერული უთანასწორობიდან, ძალაუფლების დისბალანისა და დისკრიმინაციული სოციალური ნორმებიდან გამომდინარეობს.

კვლევების მიხედვით, მსოფლიოს მასშტაბით, ინტერნეტით მოსარგებლე ქალების 38%-ს საკუთარ თავზე აქვს გამოცდილი ონლაინ ძალადობა, 63%-ს ჰყავს ნაცნობი, რომელიც მსგავსი ძალადობის მსხვერპლი გამხდარა, ხოლო ქალების 85% ქალთა მიმართ ონლაინძალადობის შემთხვევების მოწმეა.

ქალების გარკვეული ჯგუფები ტექნოლოგიური ძალადობის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან. მაგალითად, იმის გათვალისწინებით, რომ მოზარდი გოგოები და ქალები ტექნოლოგიებს ხშირად იყენებენ თანატოლებთან დასაკავშირებლად, სწავლისთვის თუ ინფორმაციის მისაღებად, ისინი უფრო მეტად ექვემდებარებიან ონლაინ ძალადობას.

ამ სტატიაში სწორედ ციფრულ სამყაროში მოზარდი გოგოების საფრთხეებზე მოგიყვებით, კონკრეტულად კი, რა ცნობებია არასრულწლოვანების მიმართ ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერულ ძალადობაზე მსოფლიოში, რა მოცემულობაა საქართველოში და რა არის საჭირო ამ დანაშაულის პრევენციისთვის.

მარტივად — რა უნდა იცოდე ტექნოლოგიებით ჩადენილ გენდერულ ძალადობაზე?

ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობა მოიცავს ძალადობის ისეთ ფორმებს, როგორებიცაა ტექსტური და ვიზუალური მასალის (ფოტო, ვიდეო) გამოყენება, არასასურველი ციფრული თვალთვალი და მონიტორინგი. მოძალადემ შეიძლება გამოიყენოს სხვადასხვა მოწყობილობა და პლატფორმა, მაგალითად, ისეთი მარტივი საშუალებები, როგორიცაა — მესიჯები, მეილები, სოციალური ქსელები, ან უფრო თანამედროვე და კომპლექსური ტექნოლოგიები, მათ შორის, ხელოვნური ინტელექტი (AI), ადგილმდებარეობის GPS სისტემებით დადგენა და ა.შ.

მაგალითად:

თქვენი სახელითა და გამოსახულებებით შეუქმნიათ ყალბი ანგარიშები სოციალურ ქსელებში?
ცრუ ინფორმაციის გავრცელებისა და რეპუტაციის შელახვის მიზნით, ხომ არ მიუთვისებიათ თქვენი იდენტობა?
გამოუყენებიათ სიძულვილის ენა პირად შეტყობინებებში, კომენტარებში ან ჩატებში?
საცხოვრებელი მისამართი, ელ.ფოსტა, ტელეფონის ნომერი, ოჯახის წევრების საკონტაქტო ინფორმაცია — სხვადასხვა პალტფორმაზე გაუსაჯაროვებიათ პერსონალური და სენსიტიური ინფორმაცია ნებართვის გარეშე?
მიგიღიათ არასასურველი სექსუალურ შეტყობინება ან გამოსახულება? გაუკონტროლებიათ თქვენი სოციალური ქსელები, მიმოწერები, ან ადგილმდებარეობა აპლიკაციებისა თუ GPS სისტემებით?
გადაუღიათ ან იქნებ გაუვრცელებიათ თქვენი სექსუალური ხასიათის ფოტო/ვიდეო ნებართვის გარეშე?
შანტაჟის, მოსყიდვის, ან მუქარის გამოყენებით ხომ არ უცდია ვინმეს არასასურველი სექსუალური ხასიათის ტექსტური გზავნილების ურთიერთგაცვლა, ან გამოსახულებების, ვიდეოების გაზიარება?
თქვენი ფოტოებისა და ხელოვნური ინტელექტის ერთობლივი გამოყენებით ხომ არ შეუქმნიათ ყალბი, სინთეზური გამოსახულება (deepfake) და გაუვრცელებიათ?

შესაძლოა, უკვე გსმენიათ კიდეც ამ ფორმების შესახებ შემდეგი ტერმინებით: გამოსახულებაზე დაფუძნებული ძალადობა, კიბერადევნება, კიბერთვალთვალი, ონლაინ შევიწროება, სიძულვილის ენა, დოქსინგი, ტექნოლოგიებით ჩადენილი სექსუალური ძალადობა, სხვისი იდენტობის მითვისება და სხვა. თითოეული ეპიზოდი ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობის სხვადასხვა დანაშაულს აღწერს და დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ შესაბამის ორგანოებს.

► დამატებითი ინფორმაციისთვის წაიკითხეთ მედია აპრილის სტატიები:

რა გამოწვევებია საქართველოში

არ იძებნება ერთიანი საჯარო სტატისტიკა, თუ რამდენი ზრდასრული ან არასრულწლოვანი ადამიანი ხდება ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობის მსხვერპლი. საქართველოს პროკურატურის ვებ-გვერდზე, სიახლეების ზოლში პერიოდულად ქვეყნდება ცნობები დანაშაულების შესახებ. მაგალითად, 2025 წლის განმავლობაში, ჯამში 18 ამბავი იძებნება არასრულწლოვანების მიმართ ჩადენილ დანაშაულზე. მათ შორის ვკითხულობთ მოზარდების მიმართ ჩადენილი გარყვნილი ქმედების, გაუპატიურების, ტრეფიკინგის, დამამცირებელი და არაადამიანური მოპყრობის, ფიზიკური ძალადობის შემთხვევებზე. ზოგ საქმეში ერთზე მეტი მოზარდია მსხვერპლი.

რაც შეეხება ტექნოლოგიებით ჩადენილ გენდერულ ძალადობას, ამ სახელწოდებით არა, თუმცა 2025 წელს სხვა მუხლებით მიმდინარე საქმეებში, პროკურატურის ვებგვერდზე არსებული მონაცემებიდან 12 საქმე იკვეთება. მათ შორის, 6 საქმე ზრდასრულების და ამდენივე არასრულწლოვანების მიმართ. გამოძიება ძირითადად გარყვნილი ქმედების, პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონო მოპოვების, შენახვის და გამოყენების ფაქტზე მიმდინარეობს. მსგავსია დანაშაულის მეთოდი და ხელწერა:

2025 წელი, 20 დეკემბერი: "ბრალდებული სოციალური ქსელის Instagram-ის ყალბი ანგარიშის მეშვეობით 14 წლის არასრულწლოვანთან მიმოწერას აწარმოებდა, რა დროსაც ინტიმური შინაარსის ვიდეომასალას უგზავნიდა. ასევე, მუქარის და იძულების შედეგად, მოიპოვა და უკანონოდ ინახავდა დაზარალებულის პირადი ცხოვრების საიდუმლოს შემცველ ინტიმური შინაარსის ფოტო-ვიდეო მასალას, რომლის გავრცელების მუქარით, არასრულწლოვანს სხვა ინტიმური მასალის გაგზავნას და მასთან ურთიერთობის გაგრძელებას აიძულებდა. ბრალდებული დაზარალებულის დაყოლიებას სხვადასხვა გზით ცდილობდა, მათ შორის,არასრულწლოვანს და მასთან დაკავშირებულ პირებს ანგარიშზე პერიოდულად თანხას ურიცხავდა.

2025 წელი, 22 ოქტომბერი: "ბრალდებული სოციალურ ქსელ ტელეგრამის სხვადასხვა არხზე დარეგისტრირდა და არასრულწლოვანის გამოსახულების შემცველი პორნოგრაფიული შინაარსის ფოტო-ვიდეო მასალას იღებდა სხვადასხვა პირებისგან, ინახავდა საკუთარ მობილურ ტელეფონში ჩაწერილ ტელეგრამ აპლიკაციაში და გავრცელების მიზნით უგზავნიდა ტელეგრამის ჯგუფის წევრებს".

ცნობები დანაშაულების შესახებ, სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის ფეისბუქ გვერდზეც ქვეყნდებოდა, სანამ უწყებას გააუქმებდნენ. მაგალითად, იძებნება ინფორმაცია 2025 წლის თებერვალ-მაისის პერიოდში სოციალური ქსელების გამოყენებით ჩადენილი გარყვნილი ქმედებისა და პედოფილიის სამ შემთხვევაზე. ერთ საქმეზე, თბილისში პედოფილიის, სექსუალური გამოძალვის და გარყვნილი ქმედების 5 ფაქტი გამოავლინეს და 40 წლის კაცი დააკავეს.

"ბრალდებულმა გამიზნულად შექმნა Facebook და Instagram ყალბი ანგარიშები, რომელთა მეშვეობითაც სისტემატურად უკავშირდებოდა საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში მცხოვრებ 14 წლამდე ასაკის გოგონებს, ეცნობოდა მათ სხვადასხვა სახელით, უმალავდა საკუთარ ასაკს, ვინაობას, უგზავნიდა პორნოგრაფიული შინაარსის ფოტო-ვიდეო მასალას და სექსუალურ საკითხებზე ესაუბრებოდა.  გამოძიებამ პედოფილიაში მხილებული ბრალდებულის 5 დანაშაულებრივი ეპიზოდი გამოავლინა. კერძოდ, ბრალდებული, Facebook Messenger-ის ყალბი პროფილის მეშვეობით, თავდაპირველად, ქ. ზუგდიდში მცხოვრებ 14 წლის გოგონას დაუკავშირდა, ხოლო შემდეგ ქ. სენაკში მცხოვრებ ასევე 14 წლის ბავშვს. ბრალდებული დაზარალებულ ბავშვებს პორნოგრაფიული შინაარსის ვიდეო მასალას უგზავნიდა და სექსუალურ საკითხებზე ესაუბრებოდა,  რის შემდეგაც მან არასრულწლოვანი გოგონა იძულებით გააშიშვლა და შიშველი სხეულის ამსახველი ფოტო და ვიდეო მასალის გადაგზავნა აიძულა. ბრალდებული ანალოგიური მეთოდებით ასევე დაუკავშირდა გორის რაიონში მცხოვრებ 11 წლის და თბილისში მცხოვრებ 12 წლის გოგოებს, რომელთაც პორნოგრაფიული შინაარსის ფოტო და ვიდეო მასალას უგზავნიდა და ინტიმურ საკითხებზე ესაუბრებოდა".

ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობის შემთხვევებზე მიმართვიანობა მაღალია საფარში, ქალთა უფლებადამცველ ორგანიზაციაში.

“ეტაპობრივად იწყება იმის იდენტიფიცირება, რომ ეს რეალურად არის დანაშაული და არ აქვს მნიშვნელობა, მაგალითად, იმ ფაქტს, რომ იგი ონლაინ სივრცეში არის ჩადენილი. უბრალოდ, მომართვიანობის მიღმა, ქმედითობა არის ძალიან სუსტი საგამოძიებო ორგანოების მხრიდან”, — გვეუბნება საფარის იურისტი, მარი ვარამაშვილი.

კიბერადევნება, ფოტო-ვიდეო მასალის ნებართვის გარეშე განთავსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფა — დანაშაულების არასრული ჩამონათვალია, რა საქმეებითაც არასრულწლოვანები და მათი მშობლები ორგანიზაციას მიმართავენ.

“ასევე, ხშირია კიბერგრუმინგის შემთხვევები, ანუ გარყვნილი ქმედება ციფრულ სივრცეში. მაგალითად, სრულწლოვანი პირები 16 წელს მიუღწეველ ბავშვებთან ამყარებენ სხვადასხვა სახის ინტიმური შინაარსის კომუნიკაციას. თავდაპირველად, ისინი შეიძლება ეცნობოდნენ, როგორც თანატოლები და ამ ფორმით შედიოდნენ ბავშვებთან ნდობაში. აი, ამ ნდობის საფუძველზე მერე კიდევ განვითარება მოჰყვება ხოლმე დანაშაულებს. თავდაპირველად შეიძლება დაიწყოს კიბერგრუმინგით, გარყვნილი ქმედებით და შემდგომ, შეიძლება, აი, ამ ნდობის საფუძველზე, მოიპოვონ ბავშვების პირადი ცხოვრების ამსახველი მასალები”, — ამბობს მარი ვარამაშვილი.

საფარის პრაქტიკაში TikTok-ის პლატფორმაზე კიბერგრუმინგის პირველი შემთხვევა, როდესაც პედოფილი იდენტიფიცირდა და ის დააკავეს, გასული წლის მაისში იყო. თავდაპირველად ორგანიზაციას არასრულწლოვანის დედამ მიმართა, რომელსაც შვილმა უთხრა, რომ მას ინტენრეტ სივრცეში უცხო კაცი სწერდა.

აღმოჩნდა, რომ პედოფილი ბავშვს გაეცნო, როგორც თანატოლი. კაცი TikTok-ის პლატფორმაზე უგზავნიდა ინტიმური შინაარსის მასალას, აიძულებდა ბავშვს იმავე სახის მასალის გაგზავნას და სხვადასხვა სექსუალური ხასიათის მოქმედებას.

“თავდაპირველად, ბავშვის მხრიდან დისკომფორტი ჩანდა, თუმცა დამნაშავე იმგვარად მიმართავდა მანიპულაციის გზებს და იმდენად ახვევდა ამ ყველაფერს თავს, რომ ბავშვი ვეღარ ორიენტირდა, როგორ შეიძლებოდა ამ ყველაფრისგან თავი დაეღწია. ის ასწავლიდა, როგორ გაეკეთებინა ეს ყველაფერი მშობლებისგან და ზრდასრული ადამიანებისგან მალულად”, — იხსენებს მარი.

15 იანვარს, პედოფილი, რომელიც TikTok-ის გამოყენებით არასრულწლოვანზე სექსუალურად ძალადობდა, დამნაშავედ ცნეს წარდგენილ ბრალდებაში, რაც 14 წლის ასაკს მიუღწეველთან გარყვნილ ქმედებას გულისხმობდა. მას სასჯელის სახედ და ზომად 9 წლით თავისუფლების აღკვეთა განესაზღვრა.

“საკმაოდ რთული საქმე იყო, რადგან მეორე მხარეს იყო ტიკტოკის არაიდენტიფიცირებადი ანგარიში და არ ვიცოდით, ვინ იყო ამ ანგარიშის მიღმა. ბევრი მუშაობა დაგვჭირდა იმისთვის, რომ ეს პირი დაგვეიდენტიფიცირებინა, გავსულიყავით კონტაქტზე. მერე ჩავატარეთ ყველა საგამოძიებო მოქმედება, იქნებოდა ეს მისი პირადი ჩხრეკა თუ ტელეფონების შემოწმება და ყველა მტკიცებულება ამოვიდა იმისთვის, რომ ბრალი ჰქონოდა წარდგენილი”, — გვიყვება უფლებადამცველი.

დეკემბერში ორგანიზაციას სხვა არასრულწლოვანმაც მიმართა, რომელიც კიბერადევნებისა და კიბერმუქარის მსხვერპლი აღმოჩნდა. კაცმა სოციალურ ქსელში გაიცნო თინეიჯერი გოგო, მოიპვა მისი ნდობა, თუმცა როგორც კი გოგომ მიმოწერის შეწყვეტა განიზრახა, მისი მხრიდან აგრესია წამოვიდა. დაბლოკვის თუ უპასუხოდ დატოვების მიუხედავად, ეს პირი სხვადასხვა პროფილით მაინც უკავშირდებოდა როგორც არასრულწლოვანს, ისე მისი ოჯახის წევრებსა და მეგობრებს.

“მიმოწერა იყო ღირსებისშემლახავი, შეურაცხმყოფელი და, ასევე, ემუქრებოდა, რომ რამეს დაუშავებდა. უვრცელებდა სხვადასხვა სახის დამაზიანებელ ინფორმაციას”.

მარი გვიყვება, რომ სანამ საფარს მიმართავდნენ, არსრულწლოვანმა და მისმა ოჯახმა სახელმწიფო ინსტანციებიც მოიარეს, თუმცა დროული რეაგირება საქმეს არ მოჰყოლია. ბავშვმა დაზარალებულის სტატუსი დეკემბერში, მას შემდეგ მიიღო, რაც საქმეში საფარი ჩაერთო. კაცსაც ამის შემდეგ წარუდგინეს ბრალი არასრულწლოვანის მუქარისა და ადევნების მუხლით, სასამართლომ კი პატიმრობა შეუფარდა.

ამ საქმეების მაგალითზე, უფლებადამცველი საუბრობს, რამდენად პრობლემურია გამოძიება და ხშირად გაურკვეველია საგამოძიებო ორგანოების დამოკიდებულაც. მარის თქმით, პრობლემურია, რომ დანაშაული კანონმდებლობაში არ არის გაწერილი, თუმცა არის მუხლები, რომლებზე მორგებაც შეიძლება შესაბამისად მუშაობის შემთხვევაში.

“გარდა იმისა, რომ კვალიფიკაციისა და კომპეტენციის ნაკლებობაა, აღქმის, მგრძნობელობის დონეზეც არ ესმით, რომ ზუსტად იგივე შედეგი მოაქვს ციფრულ სივრცეში ჩადენილ დანაშაულს, როგორიც ფიზიკურ სივრცეში და მეტიც — ციფრული სივრცე მასშტაბურობითა და უწყვეტობით გამოირჩევა, უფრო დიდ აუდიტორიას წვდება, ვიდრე ფიზიკური”, — ამბობს მარი.

იყო შემთხვევაც, როცა ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობის საქმეზე ორგანზაციას არასრულწლოვანმა რეგიონიდან მიმართა. მოზარდს ერთი წლის განმავლობაში არ ჰქონდა არანაირი სოციალური ქსელი. მას სახლიდან გასვლისაც კი ეშინოდა. როგორც უფლებადამცველი ამბობს, ბავშვმა რამდენიმე წლით ადრე არაიდენტიფიცირებულ პირს პირადი ცხოვრების ამსახველი ფოტო მასალა გაუგზავნა და ეს ადამიანი გავრცელებით ემუქრებოდა.

“იმის გამო, რომ მას რაღაცნაირად თავი დაეცვა, უბრალოდ საკუთარი ცხოვრება გადადო, გააუქმა აბსოლუტურად ყველაფერი და სახლში გამოიკეტა. არც იცოდა იმ მომენტისთვის ამ გოგომ, რომ ეს იყო დანაშაული. […] ესეც არის პრობლემა — ბავშვებს არ აქვთ ინფორმაცია, რომ ეს დანაშაულია. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად ვგეგმავთ ჩვენ, არასამთავრობო ორგანიზაცია, საინფორმაციო კამპანიას, ძალიან ხშირია, როცა ეს სრულად ვერ ფარავს იმ ჯგუფს არასრულწლოვანებისას, რომლებიც ყველაზე უფრო აწყდებიან ამ დანაშაულებს. ეს არის სწორედ ის ციფრული პლატფორმები, სადაც ყოველი მეორე არასრულწლოვანი შეიძლება ამ ყველაფრის მსხვერპლი იყოს ისე, რომ თვითონაც არ იცოდეს, რომ ეს არის დანაშაული და დანაშაულს სჭირდება შესაბამისი რეაგირება და მოძალადის დასჯა”.

აუცილებელია, ბავშვებს შესაფერისად ავუხსნათ, რა რისკებია, ან ვინ შეიძლება იყოს საფრთხე ვირტუალურ სივრცეში, ასევე მნიშვნელოვანია ბავშვების სრულყოფილი მხარდაჭერა და შესაბამისად ინფორმირება, რათა არ დაიდანაშაულონ თავი, გვეუბნება მარი.

კანონმდებლობა

ადამიანის უფლებათა ექსპერტმა, ლონდა თოლორაიამ საქართველოს კანონმდებლობა გააანალიზა და შესაბამისი დოკუმენტიც მოამზადა იმაზე, რამდენად ხედავს კანონი ტექნოლოგიებით ჩადენილ გენდერულ ძალადობას და შეესაბამება თუ არა ის საერთაშორისო სტანდარტებსა და განვითარებული ქვეყნების რეგულაციებს.

“სტატისტიკის არ არსებობა აფერხებს გამოწვევის მასშტაბის დანახვას და ამ კატეგორიის დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლას. თუმცა, კვლევის ფარგლებში დარგის ექსპერტებთან და პრაქტიკოსებთან ჩატარებული ინტერვიუები აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიებით ჩადენილი გენდერული ძალადობა საქართველოშიც ფართოდ გავრცელებულია”, — წერია დოკუმენტში.

“რომ მკითხოთ, რამდენი ბავშვი არის მსხვერპლი ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩადენილი გენდერული ძალადობის, პასუხს ვერ გაგცემთ, იმიტომ, რომ საჯარო სტატისტიკა არ გვაქვს. ვიცით ამბები, გამოკითხვებით, ადვოკატებთან, ან ექსპერტებთან გასაუბრებით. ასევე, მშობლებისგან გაგვიგია, რომ რაღაც მოხდა, რომ მაგალითად არსებობს ბავშვთა დახურული ჯგუფები, სადაც ბავშვების მიმართ სიძულვილის ენის გამოყენება ხდება, დისკრიმინაცია ხდება სხვადასხვა ნიშნითაც, პირადი და პერსონალური მონაცემების გასაჯაროება ხდება. შეიძლება, ჩვენ გავიგოთ ოფიციალური წყაროებიდან, რაღაც ინდივიდუალურ შემთხვევაზე”, — ამბობს ლონდა.

ლონდა ასევე გვეუბნება, რომ ქალთა მიმართ ძალადობის ბრძოლის კუთხით, გასული ათი წლის განმავლობაში, საქართველო ძალიან სწრაფად წავიდა წინ, თუმცა ბოლო სამი წელი უკუსვლა დაიწყო — ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლა აღარ არის ისეთი პრიორიტეტული, როგორც იყო.

“ალბათ, ინერციით რომ წასულიყო და გაგრძელებულიყო ამ მიმართულებით განვითარება, შეიძლება დღეს ვყოფილიყავით იმ ეტაპზე, როდესაც ტექნოლოგიებით ჩადენილი ძალადობაც იქნებოდა აქტუალური, როგორც პოლიტიკის დონეზე, ასევე საკანონმდებლო. […] ვფიქრობ, დღეს, ამ რეალობაში, უკვე აღარავის სცალია მაგისთვის. არათუ ციფრული და ტექნოლგიების გამოყენებით ჩადენილი ძალადობისთვის, ფიზიკური ძალადობისთვისაც კი. დღეს უკვე კითხვის ნიშნებია, რამდენად ეფექტიანად ხდება რეაგირება”.

კანადა, შვედეთი, დანია, ნიდერლანდები, ავსტრალია — ლონდა იმ ქვეყნების მაგალითებზე გვესაუბრება, სადაც შესაბამისი კანონები უკვეე მიიღეს, როგორც ონლაინ ჩადენილ დანაშაულებებთან, ასევე ონლაინ სივრცეში უსაფრთოხოების რეგულაციასთან დაკავშირებითაც:

“ზოგიერთ ქვეყანაში კერძო დაწესებულებების ვალდებულებებსაც ადგენს კანონმდებლობა. მაგალითად, რომელიმე კომპანიის ვებ-გვერდზე, FB გვერდზე, ან კომენტარებში, დაიდო ვიღაცის პერსონალური მონაცემები, სიძულვილის ენის გამომხატველი კომენტარები, ან პერსონალური მონაცემების შემცველი ფოტო-ვიდეო. კერძო დაწესებულებების პასუხისმგებლობები და მოვალეობებიც კია კანონმდებლობით დადგენილი. აი, მაგალითად, რა ევალებათ ამ შემთხვევაში, როგორ უნდა წაშალონ სწრაფად, რა კრიტერიუმები უნდა გამოიყენონ იმისთვის, რომ დანაშაულის ან კანონდარღვევის ნიშნების შემცველი კონტენტი თავიანთი გვერდებიდან წაშალონ და ა.შ”.

ლონდა პრობლემის რამდენიმე მიმართულებაზე საუბრობს. მათ შორის, იმაზე, რომ ონლაინ ძალადობა არც კანონმდებლობის, არც სტრატეგიულ დონეზე აღიარებული არ არის. მისი თქმით, სამართალდამცავი ორგანოები არ ფლობენ შესაბამის კომპეტენციებსა და ცოდნებს, მაგალითად, როგორ მოიპოვონ მტკიცებულებები ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული დანაშაულების შემთხვევაში.

“ძალიან დიდი კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას ისიც, თუ რამდენად სწორად გამოიცემა ასეთ ფაქტებზე, ან საერთოდ გამოიცემა თუ არა, შემაკავებელი და დამცავი ორდერები. კვლევის ფარგლებში ითქვა ისიც, რომ პოლიციელებს უჭირთ სახელის დარქმევა ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩადენილ ძალადობაზე და დღის წესრიგში დამდგარა საკითხი, რომ ორდერი საერთოდ არ უნდა გამოიცეს”.

მისივე თქმით, ტექნოლოგიებით გამოყენებით ჩადენილი დანაშაულების მსხვერპლებს სჭირდებათ სპეციფიკური სერვისები რეაბილიტაციისთვის. ასევე, მსგავსი დანაშაულების შემთხვევაში, პრობლემად დასახელდა ისიც, რომ გამოძიების მიზნებისთვის უწყებები იღებენ და ხანგრძლივად იტოვებენ იმ მობილურებსა და კომპიუტერებს, საიდანაც მიმოწერა ხორციელდებოდა, რაც დაზარალებულებისთვის დისკომფორტია.

ქალთა მიმართ ძალადობისა და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის ექსპერტთა ჯგუფის — GREVIO-ს მთავარი რეკომენდაციაა, რომ ქვეყანამ გადახედოს არსებულ კანონმდებლობას და ეროვნულ სტრატეგიებშიც აღიაროს ძალადობის ციფრული განზომილებაც, რადგან სწორედ ეს განსაზღვრავს შემდეგ სახელმწიფო პოლიტიკას.

“GREVIO-ს რეკომენდაცია არის ისიც, რომ პროფესიონალები, რომლებიც ქალთა მიმართ ძალადობის საკითხებზე მუშაობენ, აღიჭურვონ შესაბამისი ფინანსური, ტექნიკური რესურსებითა და ცოდნით. ასევე, საერთაშორისო თანამშრომლობა ამ კუთხით არის ძალიან მნიშვნელოვანი, რადგანაც ასეთი ტიპის ძალადობის დროს, მოძალადეები იყენებენ სოციალურ ქსელებს — FB-ს, ინსტაგრამს, ტიკტოკსა და სხვა პლატფორმებს. საერთაშორისო თანამშრომლობა ფეისბუქთან/მეტასთან შედარებით აწყობილია, სხვა პლატფორმებთან ან ძალიან სუსტია, ან საერთოდ არ არსებობს, შესაბამისად, იქიდან მტკიცებულებების მოპოვება, ფაქტობრივად, შეუძლებელია”.

ლონდა გვესაუბრა კვლევის ფარგლებში განმეორებად და გავრცელებულ შემთხვევებზეც:

10-14 წლის გოგოებისთვის ონლაინ, ინტიმური ფოტო-ვიდეოების სანაცვლოდ თანხების შეთავაზება.
ბავშვების ინტიმური შინაარსის ყალბი ფოტოების დამზადება და შანტაჟი, რომ მეგობრებს, მშობლებს, ნათესავებს გაუგზავნიან.
ყალბი FB გვერდების შექმნა, მათ შორის, ბავშვების სახელების გამოყენებით და მერე ამ ყალბი გვერდებით სექსუალური მომსახურების შეთავაზება.
ონლაინ სივრცეში მოზარდებს შორის ბულინგი, შერცხვენა სხვადასხვა პირადი ამბით, მათი გარეგნობაზე ხაზგასმით და ა.შ.

უფლებადამცველების შეფასებით, დანაშაულის პრევენციისა და საქმეების სწრაფი და ეფექტიანი გამოძიების უზრუნველსაყოფად, გადამწყვეტი მნიშვნელობის ნაბიჯებია ეროვნულ სტრატეგიაში პრობლემის გაწერა, მოზარდებისთვის ონლაინ ძალადობის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება, ქართული საკანონმდებლო ბაზის თანამედროვე დანაშაულებთან შესაბამისობაში მოყვანა და სოციალური ქსელებსა და ციფრულ პლატფორმებთან საერთაშორისო თანამშრომლობა.

რას გვიჩვენებს საერთაშორისო კვლევები და პრაქტიკა

UNFPA-ის თანახმად, ციფრულ ტექნოლოგიებზე ხელმისაწვდომობის მქონე მოზარდი გოგოების 64% აქტიური მომხმარებელია და, შესაბამისად, TFGBV-ის მაღალი რისკის ქვეშ დგანან.

ბავშვთა უფლებებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციის, Plan International-ის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ კი აჩვენა, რომ 22 ქვეყანაში 15-დან 22 წლამდე გამოკითხული 14 000 გოგოდან ნახევარს განუცდია კიბერადევნება კონკრეტული ფოტოებისა და გზავნილების მიღებით, ან გამოუცდია ონლაინ ძალადობა.

“მოძალადეები Tiktok-ზე: ოქროს საბადო პედოფილებისთვის” — ესპანურმა ორგანიზაცია მალდიტამ, რომელიც ონლაინ დეზინფორმაციას იკვლევს, ციფრულ პლატფორმებზე არასრულწლოვანების უსაფრთხოების შესახებ 2025 წლის დეკემბერში ახალი გამოძიება გამოაქვეყნა. გამოძიებამ გამოავლინა, თუ რამდენად დაუცველები არიან არასრულწლოვანი გოგოები სოციალურ პლატფორმებზე. ერთი შეხედვით უწყინარი “ტრენდის” ან ცეკვის ვიდეო, რომლის გავრცელებაშიც ზოგჯერ მშობელიც არიან ჩართულნი, შესაძლოა, სახიფათო პროფილებმა გადააზიარონ, მაგალითად, პედოფილების მოსაზიდად.

მალდიტას ანგარიშიდან ძირითადი მიგნებები შემდეგია:

ორგანიზაციამ გამოავლინა 40 ანგარიში, რომელთაც ჯამში 1.5 მილიონზე მეტი გამომწერი ჰყავთ. ამ გვერდებზე განთავსებულია ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული 5 200-ზე მეტი ვიდეო და 3 600 ვიდეო რეალური მოზარდების მონაწილეობით.
ხელოვნური ინტელექტით გენერირებული სექსუალიზებული კონტენტი გოგოებისა და მოზარდების შესახებ: ათეულობით ანგარიში TikTok-ზე ქმნის არასრულწლოვანების სექსუალურ ვიდეოებს ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით.
თქვენი შვილის ცეკვის ვიდეოც შეიძლება მოხვდეს პედოფილის ხელში: TikTok-ის ზოგიერთი მომხმარებელი იყენებს რეალური მოზარდების მიერ ატვირთულ ვიდეოებს. შემდეგ ამ ვიდეოებს ერთ პროფილზე უყრიან თავს, ეს გვერდები კი, სავსეა ღია, სექსუალური ხასიათის კომენტარებით.
მომხმარებლებიც და TikTok-იც ფულს აკეთებს ამ გვერდებითა და მასალებით. ალგორითმმა იცის, რა მოსწონს პედოფილს და სთავაზობს ვიდეოებს “შენთვის” (For You) გვერდსა და ძიების ველში.
TikTok კრძალავს, მაგრამ საკუთარ წესებს არ იცავს: ისინი ამბობენ, რომ არ ეთანხმებიან “ანგარიშებს, რომლებიც იყენებენ ახალგაზრდა ადამიანების AI-ით შექმნილ გამოსახულებებს, ან რომელიც შეიცავს ზრდასრულის სამოსს, სექსუალურ პოზებს, ან სახის გამომეტყველებებს” და “მოზარდის სექსუალიზაციას და ა.შ.”
მიუხედავად იმისა, რომ მალდიტამ დაარეპორტა 15 ანგარიში, რომლებმაც გააზიარეს AI-ით შექმნილი არასრულწლოვანების სექსუალიზებული ვიდეოები. TikTok-ის ინფორმაციით, მხოლოდ ერთმა დაარღვია წესები და ყველა მათგანი მაინც ხელმისაწვდომი იყო 72 საათის შემდეგ.

ამ TikTok ვიდეოების კომენტარებში არიან მომხმარებლები, რომლებიც Telegram-ის ისეთი არხების ბმულებს აზიარებენ, სადაც ბავშვთა პორნოგრაფიას და ბავშვზე ძალადობის ამსახველ მასალებს ყიდიან.

მალდიტამ გამოავლინა 12 Telegram ანგარიში, რომელიც ყიდის უკანონო მასალას.
8 მათგანმა ორგანიზაციას მიაწოდა მტკიცებულება, რომ ფლობენ რეალურ ბავშვთა პორნოგრაფიას. Maldita.es-მა ეს ინფორმაცია ესპანეთის პოლიციას მიაწოდა.

როგორც წესი, ონლაინ ძალადობა ხდება ანონიმურად და დისტანციურად, მსოფლიოს ნებისმიერი ადგილიდან, რაც ზოგჯერ საერთოდ შეუძლებელს ხდის დანაშაულის ჩამდენი პირის იდენტიფიცირებას და მის დასჯას. დამნაშავეებისთვის მარტივად ხელმისაწვდომია ტექნოლოგიები და, ასევე, მარტივია ძალადობის შინაარსის ამსახველი მასალის გავრცელება. ამის პარალელურად, რთულია ჩადენილი ძალადობის კვალის/შინაარსის წაშლა ინტერნეტსივრციდან. სწორედ ამიტომ, არსებითად მნიშვნელოვანია, რომ TFGBV იყოს ნაწილი იმ საპასუხო პოლიტიკისა, რასაც სახელმწიფო ახორციელებს ქალთა მიმართ გენდერული ნიშნით ძალადობის პრევენციისთვის.

რჩევები მოზარდებსა და მშობლებს

უფლებადამცველები ხაზს უსვამენ, რომ ქალებისა და გოგოების ონლაინ, ტექნოლოგიური ძალადობისაგან დასაცავად, ქვეყანაში უნდა არსებობდეს შესაბამისი სამართლებრივი ბერკეტები. ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ ასეთი სახის ძალადობა სერიოზულ ზიანს აყენებს მოზარდი გოგოებისა და ქალების ჯანმრთელობას, მათ უსაფრთხოებას, პირად თუ პროფესიულ ცხოვრებასა და სიცოცხლესაც კი. ძალადობის ეს ფორმა იწვევს სტრესს, შფოთვას, დეპრესიას. გარდა ამისა, ყოველთვის არის საფრთხე, რომ ონლაინ განზომილებიდან ძალადობა ფიზიკურ სივრცეშიც გაგრძელდება.

“ძალადობის თავიდან ასაცილებლად გოგოების ონლაინ სივრციდან განდევნა გამოსავალი არ არის — ეს ნიშნავს მათთვის იმ უნარების განვითარების შესაძლებლობების ჩამორთმევას, რომლებიც მათ მომავალს განსაზღვრავს. ამის ნაცვლად, მოზარდებთან პროაქტიულად მუშაობა დაეხმარება მათ თავიანთი ციფრული უფლებების რეალიზებასა და იმის სწავლაში, თუ როგორ დაიცვან საკუთარი თავი. ბიჭებსაც და გოგოებსაც უნდა ვასწავლოთ თანხმობისა და ურთიერთპატივისცემის მნიშვნელობა, როგორც რეალურ, ასევე ონლაინ სივრცეში”, — წერს გაეროს მოსახლეობის ფონდის აღმასრულებელი დირექტორი, დიენე კეიტა.

მოზარდი გოგოები იმსახურებენ, იყვნენ ონლაინ სივრცის სრულფასოვანი და სრულუფლებიანი წევრები. შესაბამისად, არის რიგი რეკომენდაციები და რჩევები, რაც არასრულწლოვანებს დაეხმარებათ, უსაფრთხოდ დარჩნენ ონლაინ სივრცეში. გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) რეკომენდაციებია:

არ დარჩე მარტო საკუთარ შიშებთან: თუ გაწუხებს შენი უსაფრთხოება ან ნერვიულობ ინტერნეტში მომხდარი ამბავზე, დაუყოვნებლივ დაელაპარაკე ზრდასრულს, რომელსაც ენდობი. შეგიძლია დარეკო 112-ზე.
პატივი ეცი სხვების ნათქვამს სოციალურ მედიაში, მაშინაც კი, თუ მათ არ ეთანხმები.
შენ გაქვს პირადი ცხოვრების უფლება — ისევე, როგორც სხვებს. დაუშვებელია სხვის ანგარიშებში შესვლა, ან მათი ტელეფონებისა თუ პროფილების გამოყენება ნებართვის გარეშე.
არ გაავრცელო ჭორები და არ გამოაქვეყნო/გააზიარო მტკივნეული ან დამამცირებელი ისტორიები ან ფოტოები. ის, რაც ერთისთვის უვნებელი ხუმრობაა, სხვებისთვის შეიძლება ძალიან მტკივნეული იყოს. ყველას გვაქვს ღირსებითა და პატივისცემით მოპყრობის უფლება.
ორჯერ დაფიქრდი, სანამ გაგზავნის ღილაკს დააჭერ — განსაკუთრებით მაშინ, როცა გაბრაზებული ან გაღიზიანებული ხარ. ძნელია, აკონტროლო, რა ბედი ეწევა და ვინ ნახავს ერთხელ გაზიარებულ ფოტოს ან ვიდეოს. მასალის წაშლა კი, თითქმის შეუძლებელია.
თუ სოციალურ მედიაში რაღაც ნახე, რის გამოც გეწყინა, ან შეწუხდი, შეგიძლია გაასაჩივრო/დაარეპორტო. ბევრ პლატფორმაზე შესაძლებელია კონკრეტული პოსტის ან ფოტოს დარეპორტება, თუ ის ეწინააღმდეგება პლატფორმისა ნორმებს. სოციალური მედიის პლატფორმების უმეტესობა გაძლევს საშუალებას “დაბლოკო” ადამიანი, რათა აღარ ნახო მისი კონტენტი და ისიც ვეღარ დაგიკავშირდეს.
შეგიძლია შეცვალო კონფიდენციალურობის პარამეტრები სოციალურ მედიაში. ამგვარად გააკონტროლებ, ვინ ხედავს შენს ინფორმაციას, ფოტოებსა და ვიდეოებს. კარგად დაფიქრდი, რას და ვის უზიარებ. შეიძლება ბევრჯერ გაგიგია და აშკარა ჩანდეს, მაგრამ არასდროს გააზიარო პირადი ინფორმაცია, როგორიცაა მისამართი, ტელეფონის ნომერი ან საბანკო მონაცემები. თუ კონფიდენციალურობის პარამეტრები დაცული არ გაქვს, ამ ინფორმაციის ნახვას ნებისმიერი შეძლებს.
ახალი მეგობრების შეძენა კარგია, მაგრამ სანამ ვინმეს მეგობრობის თხოვნას დაეთანხმები, დაათვალიერე მისი პროფილი — სცადე გაარკვიო, ვინ არის. გყავთ საერთო მეგობრები? ერთი და იმავე ქალაქიდან ხართ? ნუ იგრძნობ თავს ვალდებულად, რომ ნებისმიერს დაეთანხმო მეგობრობაზე. გადაამოწმე კონფიდენციალურობის პარამეტრები, რათა ამ ადამიანმა არ ნახოს ის ინფორმაცია, რომლის გაზიარებაც არ გინდა. გახსოვდეს, ზოგჯერ ადამიანები თავს სხვად ასაღებენ და ძნელია იმის გაგება, სიმართლეს ამბობენ თუ არა ისინი იმის შესახებ, თუ ვინ არიან სინამდვილეში.
ფრთხილად იყავი ნებისმიერი სამუშაო შეთავაზების შესახებ, რომელსაც ონლაინ მიიღებ. თავად განაცხადე ამ სამუშაოზე, ან დაუკავშირდი ვინმეს დასაქმების მიზნით? თუ არა, შესაძლოა, ეს თაღლითობა იყოს და განსაკუთრებული სიფრთხილე გმართებს. შეისწავლე კომპანია ან ბიზნესი, ვინც გიკავშირდება. ასევე ფრთხილად იყავი პირველად შეხვედრაზე წასვლისას, თუ ადამიანს მხოლოდ ინტერნეტით იცნობ. გირჩევთ, მარტო არ წახვიდე. შეხვედრა საჯარო ადგილას დაგეგმე და შენთან ერთად წამოსვლა სთხოვე ზრდასრულ ადამიანს, რომელსაც კარგად იცნობ და ენდობი.
თუ რაღაც რიგზე არ გეჩვენება, ყოველთვის ენდე შენს ინსტინქტებს. დაელაპარაკე იმ ადამიანს, რომელსაც ენდობი და სთხოვე რჩევა.

მნიშვნელოვანია, მშობლებიც უფრო მეტად ინფორმირებულნი იყვნენ ონლაინ ძალადობის სხვადასხვა ფორმის შესახებ. თუ გყავთ მოზარდი შვილი, ციფრულ პლატფორმებზე უსაფრთხოდ გადასაადგილებლად, დანაშაულის პრევენციისა და რისკების შესამცირებლად, შესაძლოა, ეს რამდენიმე საბაზისო რჩევა თქვენთვისაც გამოსადეგი იყოს.

მყისიერი საფრთხეების მიღმა, მნიშვნელოვანია იმის განხილვაც, თუ როგორ გავლენას ახდენს ონლაინ ძალადობა ბავშვების ზოგად კეთილდღეობაზე. ბულინგმა ინტერნეტში, არასასურველი კონტენტის გაზიარებამ, ონლაინ მოძალადეებთან ურთიერთობამ, შესაძლოა, გამოიწვიოს სტრესი, შფოთვა და გრძელვადიანი ემოციური ტრავმა. ამერიკის პედიატრთა აკადემიის კვლევა მიუთითებს კავშირზე ონლაინ რისკების ხანგრძლივ ზემოქმედებასა და ისეთ პრობლემებს შორის, როგორიცაა დეპრესია და დაბალი თვითშეფასება. ამ რისკების სიმძიმის გააზრება ხაზს უსვამს მშობლების პროაქტიული ჩართულობის, მედია წიგნიერების, განათლებისა და ეფექტური უსაფრთხოების ზომების განხორციელების მნიშვნელობას უსაფრთხო ონლაინ გარემოს შესაქმნელად.

გახსოვდეთ, მშობლის მხარდაჭერა და მაგალითი დაეხმარება მოზარდს ონლაინ სივრცეში გააზრებული გადაწყვეტილების მიღებასა და თავდაჯერების გამომუშავებაში, რომ საჭიროების შემთხვევაში მოითხოვონ დახმარება.

იყავით ჩართული, ღია და მხარდამჭერი მშობელი: ჩაერთეთ თქვენი შვილის ონლაინ აქტივობებში, როგორც ოჯახი — მაგალითად, ითამაშეთ ერთად, ესაუბრეთ მათ საყვარელ აპლიკაციებზე, თამაშებსა და ვებგვერდებზე.
შეინარჩუნეთ ღია კომუნიკაცია: ჰკითხეთ მათ ონლაინ გამოცდილებაზე, ვისთან ურთიერთობენ და ხომ არ აქვთ რაიმე პრობლემა. დაარწმუნეთ თქვენი შვილი, რომ ნებისმიერ შემთხვევაში შეუძლია თქვენთან მოსვლა. თინეიჯერმა შეიძლება არ გაგიზიაროთ ის, რაც ონლაინ სივრცეში აწუხებს, თუ ეშინია, რომ ამის გამო დასჯით. უთხარით, რომ თუ თავს არაკომფორტულად ან დაუცველად იგრძნობს ონლაინ სივრცეში, გულწრფელობის შემთხვევაში, ინტერნეტსა და მოწყობილობებზე წვდომას არ შეუზღუდავთ. იყავით ყურადღებით, თუ შენიშნავთ ბავშვის ქცევასა და განწყობაში ცვლილებას, დაელაპარაკეთ მას ამის შესახებ. საჭიროების შემთხვევაში, განიხილეთ პროფესიონალისგანაც დახმარების მიღება.
გამოიმუშავეთ გარკვეული წესები: დააწესეთ გარკვეული წესები მოწყობილობების გამოყენებისთვის და განსაზღვრეთ შესაბამისი ზომებიც დარღვევის შემთხვევაში. გაითვალისწინეთ თქვენი შვილის მოსაზრება — ეს დაეხმარება მას რისკების უკეთ გააზრებაში. იყავით მისაბაძი მაგალითი — ბავშვები უფრო ხშირად დაიცავენ წესებს, თუ დაინახავენ, რომ თქვენც იმავეს აკეთებთ. განიხილეთ თქვენს ოჯახზე მორგებული შეთანხმება ტექნიკასთან დაკავშირებით (ე.წ. ოჯახის ონლაინ უსაფრთხოების შეთანხმება). ეს არის წესების ერთობლიობა, რომელიც განსაზღვრავს, როგორ გამოიყენება მოწყობილობები თქვენს სახლში და რა ითვლება მისაღებ ონლაინ ქცევად.
გამოიყენეთ უსაფრთხოების ფუნქციები და პარამეტრები: კარგად გაეცანით იმ მოწყობილობებს, რომლებსაც თქვენ და თქვენი შვილები იყენებთ. დააყენეთ ისინი კონფიდენციალურობისა და ონლაინ უსაფრთხოების მოთხოვნების შესაბამისად. გამოიყენეთ მშობლის კონტროლის ფუნქციები ეკრანთან გატარებული დროისა და კონტენტზე წვდომის მონიტორინგისა და კონტროლისთვის თქვენი შვილის ასაკისა და გამოცდილების შესაბამისად. აპლიკაციები და თამაშები შეარჩიეთ ყურადღებით; შეამოწმეთ ასაკობრივი რეიტინგები და მომხმარებელთა რეკომენდაციები, მაგალითად, App Store-სა და Google Play-ში.

ციფრული სამყარო სწავლისა და გართობის უზომო შესაძლებლობებს გვთავაზობს, მაგრამ, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ამ განზომილებას მოჰყვება პოტენციური რისკები, რომელთა შესახებაც ყველა მშობელმა და არასრულწლოვანმა უნდა იცოდეს, რათა ეს მოგზაურობა იყოს უსაფრთხო და მრავალფეროვანი.

თუ ხარ არასრულწლოვანი და ონლაინ სივრცეში, სხვადასხვა სოციალურ პლატფორმაზე შევიწროების, შანტაჟის ან ძალადობის სხვა ფორმას განიცდი, პირველ რიგში, მნიშვნელოვანია იცოდე, რომ ეს შენი ბრალი არ არის და მარტო არ ხარ. გამოსავალი ყოველთვის არსებობს.

არ დაიდანაშაულო თავი, შეინახე მტკიცებულებები (მაგალითად შეტყობინებების, კომენტარების, პროფილების ე.წ. სქრინშოტები) და აუცილებლად მიმართე შენთვის სანდო ზრდასრულს დახმარების თხოვნით. ასევე, თუ ხარ ძალადობის მსხვერპლი ან ფლობ ინფორმაციას სხვაზე ძალადობის შესახებ, შეგიძლია მიმართო პოლიციას ან დარეკო ორგანიზაციებში, რომლებიც უფასოდ და კონფიდენციალურად დაგეხმარებიან:

112 — გადაუდებელი დახმარების ნომერი, რომელიც მუშაობს 24 საათის განმავლობაში;
116 006 — მოქალაქეებისთვის განკუთვნილი საკონსულტაციო ცხელი ხაზი;
1481 / 032 299 58 98 — სახალხო დამცველის აპარატი;
+995 32 233 13 56 — პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის;
599 40 76 03 — საფარი;
595 190 303 — ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG).

გახსოვდეს, ყველას აქვს უფლება თავს გრძნობდეს დაცულად, უსაფრთხოდ და ღირსეულად ყველგან, მათ შორის, ონლაინ სივრცეშიც.