ევროკომისიამ მოუწოდა ევროკავშირის ყველა წევრ ქვეყანას, აკრძალონ ე.წ. კონვერსიული თერაპია. “კონვერსიულ თერაპიას” უწოდებენ სხვადასხვა ემოციურ ან ფიზიკურ მეთოდს, რომლითაც ცდილობენ ქვიარ ადამიანს სექსუალური ორიენტაცია თუ გენდერული იდენტობა “შეუცვალონ”.
ექიმები და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტები უკვე ათწლეულებია აცხადებენ, რომ ე.წ. კონვერსიული თერაპია სახიფათო და დისკრიმინაციული პრაქტიკაა. ის არა მხოლოდ “არაეფექტურია”, არამედ, შეიძლება გამოიწვიოს: დეპრესია, შფოთვა, დამოკიდებულება, სუიციდური აზრები. ზოგიერთ მძიმე შემთხვევაში, ასეთი პრაქტიკა ძალადობრივ და წამების მსგავს ფორმებსაც იღებს.
ევროპის მოქალაქეთა ინიციატივის (ECI) პეტიცია სახელწოდებით “კონვერსიული პრაქტიკების აკრძალვა ევროკავშირში” 2025 წელს დარეგისტრირდა. მას მილიონზე მეტმა ადამიანმა მოაწერა ხელი, რის შემდეგაც სავალდებულო ოფიციალური განხილვა დაიწყო. საბოლოო გადაწყვეტილებით, ევროკომისიამ უარი თქვა სავალდებულო, ერთიანი კანონის მიღებაზე წევრ ქვეყნებს შორის ერთსულოვნების არარსებობის გამო, მაგრამ აიღო ვალდებულება, წევრ სახელმწიფოებს რეკომენდაციით მიმართოს.
“ე.წ. კონვერსიული პრაქტიკა დაფუძნებულია მცდარ და საზიანო წარმოდგენაზე, რომ ლგბტქი+ ადამიანები “განკურნებას” საჭიროებენ. ასეთმა მავნე ჩარევებმა შეიძლება მძიმე და ხანგრძლივი ფსიქოლოგიური თუ ფიზიკური ზიანი გამოიწვიოს.
თემატური კვლევის მიხედვით, ევროკავშირში ლგბტქი+ ადამიანების 24%-ს მსგავსი პრაქტიკა გამოუცდია — მათ შორის, ფიზიკური და სექსუალური ძალადობა, სიტყვიერი შეურაცხყოფა და დამცირება. ტრანს ქალებსა და ტრანს კაცებში ეს მაჩვენებელი თითქმის ორჯერ მაღალია”, — ვკითხულობთ ევროკომისიის პრესრელიზში.
“ჩვენ ვიღებთ ვალდებულებას, წევრ სახელმწიფოებს მივმართოთ რეკომენდაციით, რომ აკრძალონ “კონვერსიული პრაქტიკები” ევროკავშირის მასშტაბით. ამ პრაქტიკას ჩვენს კავშირში ადგილი არ აქვს.
ევროკავშირი მტკიცედ უდგას გვერდით ლგბტქი+ თემს და კიდევ ერთხელ ადასტურებს თანასწორობის კავშირის საკუთარ ხედვას — სივრცეს, სადაც ყველას შეუძლია იცხოვროს თავისუფლად, ღიად და საკუთარი იდენტობის შესაბამისად”, — ევროკომისიის პრეზიდენტი, ურსულა ფონ დერ ლაიენი.
2027 წელს გაიცემა ოფიციალური რეკომენდაცია, რათა სტრუქტურულად უხელმძღვანელონ და მხარი დაუჭირონ ცალკეულ ქვეყნებს ამ მავნე პრაქტიკის აკრძალვაში. პროცესში მონაწილეობას მიიღებენ თანასწორობის საკითხებზე მომუშავე ექსპერტთა ჯგუფები და გაითვალისწინებენ იმ წევრი სახელმწიფოების საუკეთესო პრაქტიკას, სადაც ეს აკრძალვა უკვე მოქმედებს. ამჟამად ე.წ. კონვერსიულ პრაქტიკას ევროკავშირის 8 ქვეყანა კრძალავს: ბელგია, კვიპროსი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, მალტა, პორტუგალია და ესპანეთი.
“ჩვენი კავშირი თანასწორობაზე დაფუძნებული კავშირია — ადგილი, სადაც ადამიანს შეუძლია იყოს ის, ვინც არის, და უყვარდეს ის, ვინც აირჩია. კონვერსიული პრაქტიკების აკრძალვის მოთხოვნით პეტიციას მილიონზე მეტმა მოქალაქემ მოაწერა ხელი. ჩვენ ეს გზავნილი მოვისმინეთ. წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა დაასრულონ ეს საზიანო პრაქტიკები.
ლგბტქი+ ადამიანებს “განკურნება” არ სჭირდებათ — მათ სჭირდებათ თავისუფლება, დაცულობა და უსაფრთხო გარემო. ჩვენ თქვენ გვერდით ვართთ”, — ევროკომისარი თანასწორობის საკითხებში, აჯა ლაბიბი.
ევროპული ასოციაცია კონვერსიული თერაპიის წინააღმდეგ (ACT) ამ გადაწყვეტილებას ხელიდან გაშვებულ შესაძლებლობად” აფასებს და აცხადებს, რომ გააგრძელებს ბრძოლას 1 245 626 ხელმომწერის, 300-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაციისა და 411 ევროპარლამენტარის მხარდაჭერით, რომლებიც დაეთანხმნენ “კონვერსიული თერაპიის” აკრძალვას ევროპაში.
“ჩვენ გავაგრძელებთ ბრძოლას ამ პრაქტიკის დასასრულებლად, როგორც ეროვნულ, ისე ევროპულ დონეზე, და ვიმედოვნებთ, რომ ევროკომისია შეასრულებს თავის ვალდებულებებს და ამ მანდატს თითოეულ წევრ სახელმწიფოში გაიტანს”, — აცხადებენ ასოციაციაში.
ლგბტქი+ ორგანიზაციების საერთაშორისო ქსელი — ILGA-Europe აცხადებს, რომ ეს რეკომენდაცია წინგადადგმული ნაბიჯია ლგბტქი+ ადამიანების უფლებებისთვის, თუმცა ასევე ხაზს უსვამს იმას, თუ კიდევ რამდენი სამუშაოა დარჩენილი.
“ე.წ.კონვერსიული პრაქტიკის დასრულება ვერ შემოიფარგლება მხოლოდ სიმბოლური ვალდებულებებით ან ფრაგმენტული ეროვნული მიდგომებით. ჩვენ გვჭირდება ევროკავშირის კოორდინირებული მოქმედება, პროფესიონალთა სათანადო მომზადება და მსხვერპლზე ორიენტირებული მხარდაჭერის სისტემები, რომლებიც აღიარებენ იმ სერიოზულ ზიანს, რასაც ეს პრაქტიკა იწვევს”, — წერია ILGA-Europe-ს განცხადებაში.
- ე.წ. კონვერსიულ პრაქტიკაზე ვრცლად წაიკითხეთ ჩვენს სტატიაში: ის, რაც ავადმყოფობა არ არის, არც მკურნალობას საჭიროებს — “გარდაქმნის თერაპია” და მისი შედეგები
13 მაისს გაერთიანებული სამეფოს მეფე ჩარლზმა დადო პირობა, რომ შემოიღებს ე.წ. კონვერსიული თერაპიის ტრანს-ინკლუზიურ აკრძალვას. გამოცემა Washington Blade-ის თანახმად, სიტყვის დანართში დაზუსტდა, რომ ეს ცვლილება მიზნად ისახავს მოიცვას როგორც სექსუალური ორიენტაცია, ისე გენდერული იდენტობა, მაშინ როდესაც მანამდე წარდგენილი საკანონმდებლო ინციატივები მხოლოდ სექსუალურ ორიენტაციას მოიცავდა.
მეფის განცხადებას წინ უსწრებდა აპრილში, ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციის, Stonewall-ის მიერ მთავრობის კრიტიკა სწორედ იმის გამო, რომ მან “ვერ შეასრულა საკუთარი ვადები “კონვერსიული პრაქტიკის” აკრძალვასთან დაკავშირებით”.
დიდ ბრიტანეთში “კონვერსიული თერაპიის” აკრძალვის შესახებ პირველად 2018 წელს იმდროინდელმა პრემიერ-მინისტრმა ტერეზა მეიმ განაცხადა და მას შემდეგ ეს დაპირება არაერთხელ გაჟღერდა. მიღების შემთხვევაში კანონი გავრცელდება ინგლისსა და უელსზე.